С.Батсүх: Бат-Энэрэл хүү надтай учирах тавилантай байж дээ

0
171

Завханы хэмээх С.Батсүх гавьяатыг “Ярилцах танхим” буландаа урьлаа. Тэрбээр Б.Бат-Энэрэл хүүгийн хандивын тоглолтод ая дуугаа өргөх юм. Сайн санааны үзүүрт шар тос хэмээн монголчууд хэлэлцдэг билээ.

Сүүлийн үеийн уран бүтээлийн тань талаар ярилцлагаа эхлэх үү?

“Зургаагийн давааны өмнөхөн“ зэрэг хоёр DVD концерт гаргасан. Үүнийгээ “Скай медиа”, “Ди ди эш”, “Юнивишн” компаниудтай гэрээ хийж гаргаж байна. Оюуныхаа бүтээлийг үнэлүүлэх байдлаар төлбөртэй тавьж байгаа. Мөн бүх уран бүтээлээсээ 100 гаруй дууг гэрчилгээжүүлж байна. Нэлээн ажил болдог юм байна.

Техник, технологи хөгжөөд уран бүтээлчид оюуны өмчөө хамгаалах, уран бүтээлээ борлуулах боломж нь илүү нэмэгдэж байх шиг?

Уран бүтээлчид маань өөрийнхөө хийсэн бүтээлээрээ амьдрах боломжтой болчихлоо. Миний хувьд тухайн үеийн Си-Ди, кассетийн ченжүүдтэй яриад студи бэлд, би очиж дуулж өгөе гээд борлуулалтыг нь тэдэнд даатгачихдаг байлаа. Нөгөө хэд маань зарж борлуулаад намар нь би тоглолтоо хийчихдэг байсан юм. Тэр үед оюуны өмчийн талаар хоорондоо ярьдаг байсан болохоос амьдрал дээр хэрэгжээгүй үе. Одоо бол өөр болжээ. Нийгэм хөгжөөд оюуны өмчөө хамгаалдаг болчихлоо. Ноднингоос “Хаяа сайтай хадам”, “Орчлонг хайрлаарай” гээд сүүлийн үеийн дуунуудаас минь мөнгө төгрөг орж ирээд түүндээ урамшаад л байна.

Та олон хит дуутай. Гэвч маш цөөн клиптэй байдаг?

Сонсогчдынхоо чихээр нь ороод зүрхэнд нь хүрнэ гэж л зорьж явлаа. Би 30 гаруй тоглолт хийхдээ телевизд бараг бичүүлээгүй. Хожим залуу сайхан үедээ клипээ хийлгэж байх минь яав даа гэж бодох үе гарна. Одоо клипүүдээ хуучин дуулсан хоолойн дээрээ хийлгэж байгаа.

Нэг дууны клип хийлгэхэд ямар үнэтэй байдаг билээ. Тэгээд хийлгэсэн клипээ телевизээр цацахдаа төлбөр төлдөг. Хэцүү шүү дээ. Тэгэхээр хаанаас мөнгө олж амьдрах юм бэ. Миний залуу үед бусад хүмүүс хэдэн цомог хэвлүүлчихээд түүнийгээ борлуулах гэж зүдэрдэг байсан. Би үүнийг ерөөсөө мэдрээгүй. Кассетны ченжүүд л миний дууг борлуулдаг байлаа. Мөн хүмүүс дандаа л өөрсдөө санал тавьж, ийм дуу дуулаад өгөөч гэж ирдэг байсан. Би дуулаад өгсөн. Тэр хэмжээгээр Монголын ард түмэнд хүрч чадсан. Одоо бол дуугаа хүмүүст түрээслүүлэхээс эхлээд бүтээлээ үнэлүүлэх зөндөө аргатай болжээ.

Уран бүтээлч залуусынхаа чансааг та хэрхэн харж байна вэ?

Залуучууд маань хэр чадлаараа л зүтгэж байна. Гэхдээ нийтийн дуу олон түмэнд хүрч, тэднийг байлдан дагуулахад их хэцүү. Маш гоё дуулах нэг хэрэг. Хэдий үнэн сэтгэлээсээ дуулна тэр хэрээр хүмүүс үзнэ. Тэгэхгүй бол хэчнээн сайн хашгирлаа ч “22-ын товчоо”-ноос цааш гарахгүй шүү дээ. Сэтгэлийн урлаг гэдэг нь одоо л яг мэдэгдэж байна. Хоёрт, урлаг нийгмийнхээ өмнө явж байна. Дээрээс нь зах зээлийнхээ зарчмаар явж эхэллээ. Монголын сонгодог урлаг гайхамшигтай болсон. Өөрийн школтой болсон. Гагцхүү төр зөв менежмент хийчихвэл дэлхийд гарахад бэлэн байна. Ер нь урлаг ч бус бизнес бусад зүйлд их дэвшил гарч байна. Залуучууд маань бүх төрөлд шүүгдээд гараад ирлээ. Одоо улс зөв бодлогоор явж, менежментээ сайн хийж чадвал ихийг бүтээх, дэлхийд танигдах боломж байна.

Ер нь баруунаас авсан поп хөгжим ч гэсэн монгол маяг руу орж эхэлж байна шүү дээ. Тэгэхээр гаднаас авсан бүхэн монголд нутагшаад эхэлчихлээ. Монгол хип хоп хүртэл явж байна. Тийм болохоор бид залуучуудыгаа дэмжих ёстой. Наад зах нь залуус архи уух нь багассан байна. Би ирээдүйг их гэрэлтэй хардаг. Монголчууд эзэн хичээвэл заяа хичээнэ гэдэг.

Таны залуу үед клип хийлгэнэ гэдэг хөрөнгө мөнгө талаасаа ч бололцоо муутай байжээ. Одоо дуугаа дүрсжүүлэхэд хэр анхаарч байна вэ?

Би Завхан аймгийн театраас гараад өөрийн уран бүтээлээ хийгээд явсан. Өөрийгөө борлуулах гээд зүтгэсэн юм. Явсан нь ч оносон. Тухайн үед цомог гаргахад асар үнэтэй байлаа. Дээрээс нь монголчуудынхаа чихэнд нь дуулаад явах хэрэгтэй дээ гэсэн бодол байсан. Миний дуундууд хит болох нь их байлаа. Бараг нэг цомгийн бүх дуу тэр чигээрээ хит болчихсон байхад монголчууд намайг таньдаггүй байсан. Хоолойгоор нь танина. Царайгаар нь таньдаггүй. Сумын төв дээр буухад Батсүх нь аль юм гэж асуудаг байлаа. Телевизээр гарахгүй болохоор тэр л дээ. Нууц далд байж байгаад тайзан дээр харагддаг байлаа. Ганц алдаа нь залуу байхдаа “Дуут нуур”, “Завхан гол” зэрэг сайхан дуунуудаа яг байгаль дээр нь дуулж дүрсжүүлэхгүй яав гэж боддог.

Таны зохиосон олон дуу бий юу?

Олон биш ээ. Өөрөө аяыг нь зохиосон 20 гаруй дуу бий. Ихэнх нь хит болсон. Үүнийг би нэг их чухалчилж ярьдаггүй.

Та уран бүтээл туурвихдаа сэтгэлээ хэрхэн шингээдэг вэ?

Байгаагаар л байна. Гоё дуулъя гэж бодохгүй. Өөрийнхөөрөө л дуулна. Өөрийн мөн чанар, ааш араншингаар л гаргадаг. Би гайхамшигтай том дуучин биш шүү дээ. Ер нь бол үнэн сэтгэлээсээ, байгаагаараа л байх нь миний онцлог байх.

Та Б.Бат-Энэрэл хүүгийн тоглолтод дуулна. Мөн дуу хамтарч дуулсан. Хэрхэн танилцсан бэ?

Энэ хүү сошиалаар мэдээллүүд нь гараад эхэлсэн. Нэг өдөр хүүгийн эмчилгээнд зориулж хандивын тоглолт хийх гэж байна гээд хэсэг хүн надтай уулзсан. Тэд тоглолт дээр нь дуулж өгөөч гэхээр нь би гадагшаа явах болохоор амжихгүй гэдгээ хэлсэн. Бүгд гараад явсан. Тэгтэл нэг эмэгтэй үлдээд уулзахыг хүссэн. Тэгээд таны “Орчлонг хайрлаарай” дууг дуулсан хүүгийн эмээ нь байна гэж хэлсэн. Орой нь хүүгээ дагуулаад ирж болох уу гэхээр нь би зөвшөөрсөн. 4-5 нас хүрсэн хэрнээ жижиг биетэй. Эгдүүтэй, их хөөрхөн хүү байсан. Дуу дуулж байгаа нь ер бусын сонин. Өөрөө дуулаад байна уу, эсвэл хүн өмнөөс нь дуулаад байна уу гэж эргэлзмээр сонин байсан. Дуучид чинь студид орж ирээд маш их зүдэрч байж сайн дуу гаргана шүү дээ. Тэгтэл хүү шууд дуулсан. Миний хэдэн дуунуудыг дуулсан. Тэгэхээр нь өхөөрдөөд понограмаа өгсөн. Өдөр болгон сургуулиалт хийгээд манай студид ирээд дуулаад байсан.

Манай хүн “Хаан заяатай орчлон”-г хэн сайн дуулсныг шалгарлууна гээд зар тавьсан юм билээ. Гэтэл нөгөө хүүхэд чинь дуулаад сурчихсан. Үзүүлнэ гээд ирсэн. Сүүлд таньтай хамт дуулмаар байна гэсэн. Би болохгүй ээ. Хүмүүс шоудаж байна гэж хэлнэ. Миний дүү өөрөө сайхан дуулж байна гэсэн. Ингээд сүүлд бодож байгаад, гэр бүлийг нь судалж, яг үнэндээ ямар учиртай хүү юм гэдгийг нягталсан. Ингээд клипийг нь хийж өгье, хоёр бадаг дуулж өгье гэсэн. Клипээ хийчихээд цацахгүй байгаад байсан юм. Цацахаасаа өмнө хүмүүстэй гэрээ хийж, хандив цуглуулах гэж байгаа юм байна, хараанд нь мөнгө ордоггүй юм гэхэд оюуны мэлмийнд нь мөнгө орох ёстой. 16 нас хүртэл мөнгөнд нь гар хүрэхгүй гэсэн баталгаа өг. Тэгвэл клипээ цацна гэсэн. Яг үнэнийг хэлэхэд энэ нялх амьтан дуулаад хэдэн төгрөг орвол энэ хүмүүс нь хэрэглээд дуусчихаж болохгүй. Энэ үүднээс би хаширласан. Эмээ нь дансаа нээгээд, ах дүү нарыг нь авчирч уулзуулаад аян нь эхэлж байна.

Завханд дуулсан гэсэн?

Завханд миний багшийн тайлан тоглолт болсон. Тэрэн дээр би очиж дуулах ёстой. Хамтарсан тоглолт л доо. Хүмүүст урилгаар үзүүлсэн юм. Гэтэл араас энэ хүүхэд Отгонтэнгэр ууландаа мөргөнө гээд яваад ирсэн. Тэгэхээр нь тоглолтын үеэр тайзан дээр гаргаж дуулуулсан. Үзэгч нар хашгиралдаад айхтар хүлээж авсан. Үүдэнд хүмүүс хандивын хайрцаг тавьсан байна лээ. Урилгаар ирж тоглолт үзсэн хүмүүс “хөөрхөн” хандив өргөсөн. Энэ хүү манай Завханы гаралтай юм билээ. Одоо тоглолт нь 20-нд болно. Банкны гүйлгээг нь шилэн болгох, гарч байгаа зарлагыг интернэт банкаар надад хянуулж бай гэсэн гэрээ хийсэн. Тэгээд тоглолт дээр нь очиж дуулж өгье гэсэн. Түүнээс би илүү оролцоо байхгүй. Боломжоороо туслалаа. Цаашаа өөрсдөө юмаа хийгээд явна биз.

Их хэвлүүхэн хүү юм билээ?

Зүгээр нэг хүү биш. Завханы театр руу ороод шууд тайзнаасаа адис авч байна лээ. Үүнээс гадна сонин сонин зүйл асууна. Үзэгч олон чамайг хайрлаж үзэж байна гэхээр “Надтай олон жил уулзаагүй юм чинь аргагүй шүү дээ” гэж хэлэх жишээтэй. Янз бүрийн юм их ярьна. Тархи нь их хөгжөөд биеийнх нь хөгжил зогссон юм байна гэж эмч нар хэлсэн. Холын хараа байхгүй. 50 см-ээс цааш харахад хүнд юм билээ. Харахаар өрөвдмөөр. Тайзан дээр гараад би нэг асуулт асуусан юм. Тэгтэл “Миний ээж солонгост биш миний хажууд байгаасай” гэсэн чинь хэцүү байдалд орж байна лээ. Хэчнээн эмээ нь зааж өгсөн байлаа ч ингэж сэтгэлээсээ хэлнэ гэдэг сайхан. Энэ бүхнээс харахаар гайхалтай. Клипийн зураг авхуулж байхад би аминдаа хүүхдийн хажууд илүү дутуу хөдөлгөөн хийхгүй байя гэж бодсон. Гэтэл хүү зураг авах болгонд өөр өөр үйлдэл хийгээд, намайг татаж авчирч үнсээд л. Зураглаач нар нь гайхсан. Одоо манайхаар их ирдэг болсон. Багш дээрээ очно гэдэг гэсэн.

Америкт байгаа монголчууд нэгдэж байна. Мөн өвөрмонголчууд их нэгдэж байна. Над руу ярихаар би эмээгийнх нь утсыг өгдөг. Би бас давхар ашиг харж байж магадгүй болгоомжтой байгаарай гэж захисан. Энэ олон хүмүүстэй хэрхэн харилцах нь тэр хүмүүсийн асуудал. Хүү хүний сэтгэлийг ямар айхтар татаж байна аа. Өөр өгөгдөл байна. Надтай учирах бас л нэг тавилантай байж дээ гэж боддог.

Хүү Очирваань хайрханыг амьд уул гэж хэлж байсан. Би хүмүүс тэгж хэлж байгааг сонсоогүй. Та Очирваань хайрханаас хэр их энерги авдаг вэ?

Би хүүхэд байхаасаа Отгонтэнгэр уулыг байнга дуулж ирсэн. 50 гарч байж тал дунд нь очлоо. Уржнан бадар хундаг дээр очсон. Өмнө нь дандаа бэлээр нь тойрч дуулж явсан юм. Аав минь захисан учраас 50 гарч байж тал дунд нь очлоо.

Таны уран бүтээлд өндөр амжилт хүсье?

Баярлалаа.

Сэтгэгдэл үлдээх

Please enter your comment!