Сумогийн дэвжээнээс хямдхан МИНИЙ ЭХ ОРОН

29
40446

Сумо. Энэ үгийг мэддэг болоод монголчууд 25 жил болжээ. Яг энэ түүхэн цаг үеийг монголчуудын нүд чихэнд амилуулж “Монгол тулгатны зуун эрхэм” нэвтрүүлгийн зочноор Далай даян, дархан аварга, Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар Ж.Мөнхбатын хүү Даваажаргалыг урьжээ. Тэр үнэхээр нүдээ олсон содон гоё зочин байлаа. Нэвтрүүлэг 3 цаг 30 минутын туршид үзэгчдийг суудлаас нь босгож суваг солиулаагүй гэдэгт итгэж байна. Түүний амьдрал, явж туулж ирсэн замнал, хувь хүний дотор мөн чанар, хүсэл эрмэлзэл, эмзэглэл, мухардал гээд хүний сэтгэл зүрхний бүхий л өнгө будгийг тус нэвтрүүлгийн багийнхан гайхалтай тодруулжээ. Омогшиж, онгирч, бахдаж, баярлаж, догдлон байж түүний хөрөг нэвтрүүлгийг үзэж дуусгав. Гэтэл энэ бүхний төгсгөлд яагаад ч юм гуниг төрж Хакуход гомдож ердөө л ийм хананд тулах гэж амжилтын оргил өөд хөлс хүчээ шавхасан юм уу, ердөө л сумогийн дэвжээний үнэ цэнэ, нэр хүнд, ёс жаяг, ил далд дарамтын төлөө эх орноо орхих хэмжээний нүүдэл хийх байсан юм уу, ердөө л иргэншлээ солиод л бүхнийг цэгцэлж байгаа юм уу хэмээн асуумаар болоод нэвтрүүлэг жаргав. “Сумо намайг хүмүүжүүлсэн” гэж та хэлэв. Тийм байх.

“Ганцхан ширхэг далбаа дэвжээн дээр гарч ирэхэд 60 мянган иен буюу 600 ам.доллар байдаг. Нэг дугтуйнд 300 ам.доллар байдаг. Үлдсэн 300 ам.долларынх нь 50-ыг нь сумогийн холбоо үйл ажиллагааныхаа зардалд авчихдаг. 250 ам.доллар нь тухайн бөхийн нэр дээр сумогийн холбоонд хадгалагддаг. Хадгалагдсан хэмжээгээрээ татвараа төлдөг. Ийм нарийн системтэй” хэмээн сумогийн 69 дэх их аварга Хакухо М.Даваажаргал яриандаа дурсав. Сумочдын ялалтынхаа ард гар сунган авдаг боодолтой энэ мөнгө бол сумогийн үнэ цэнэ, амжилтын мялаалга. Үүгээр ч хэмжигдэхгүй үнэт зүйлийг арлын японы үндэсний бөхийн дэвжээ түүнд олгосон учраас өнөөдрийн М.Даваажаргал гэж Монгол хүүгийн ухаан бяр тэгширжээ. Ийн бодлоо ч түүнийг бүтээлцсэн япон хэв загварын үнэ цэнэ Монгол эх орных нь үнэ цэнээс үнэтэй байж боломгүй. Хакухогийн нэвтрүүлгийнхээ төгсгөлд дурдсан  “японы иргэншилтэй болно” гэх яриаг сонсуут сумогийн дэвжээнээс ч хямдхан миний эх орон юмсан уу хэмээн гуниглан бодсоноо нуухгүй ээ.

Яагаад монголчууд үнэ цэнэтэй байгаагийнхаа төлөө, амжилт гаргаж хүч бяраараа цойлж байгаагийнхаа төлөө, эх орныхоо нэрээр овоглож ард түмнийхээ бахархал омогшил болж байгаагийнхаа төлөө бусдын нүдэнд илүү харагдах ёстой гэж. Яагаад Монгол хүн хувь заяагаар ч байдагсан уу, хууль журмаараа ч зохицуулагддаг уу харийн нутагт амьдарч ёс заншлыг нь мөрдөж амьдралынхаа хэсэг хугацааг зориулсныхаа төлөө тухайн орныхоо иргэн болж үлдэх шийдвэр гаргатлаа “мухардах” ёстой гэж. Хэдийгээр “иргэншил бол цаасан дээр л бичигдэх зүйл. Зүрх сэтгэл нь монголынх шүү дээ” гэх хүмүүс байгаа ч уучлаарай, тиймхэн бодлоор хязгаарлагдаж бүтэн үлддэг баялаг гэж хаана ч байдаггүй шүү гэмээр санагдана.

Тэгвэл иргэншлээ солих тухай ам нээсэн жишээ ганц Хакухо биш юм. Урвуулах гэсэн, худалдаж авах гэсэн, амьдралыг нь диваажин болгоё, манай иргэн болчих гэсэн санал манай хэд хэдэн залуу тамирчдад ирсээр л байсан шүү.

Тухайлбал, бөмбөрцгийн хамгийн баян орон гэгддэг Канад, Саудын Араб, Кувейтээс Олимпийн аварга, Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар Н.Түвшинбаярт санал тавьж манай улсын иргэн болооч хэмээсэн байдаг. Түүнээс гадна мөн Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, жудо бөхийн Олимпийн хүрэл медальт, Дэлхийн аварга   Хашбаатарын Цагаанбаатар, ОУХМ, Монгол Улсын Гавьяат тамирчин Д.Нямхүү нарт ч ийм санал хэд хэдэн удаа ирсэн хэмээн нэг хэсэгтээ л хэвлэл мэдээллийн хэргэслээр шуугиж байлаа. Манай улсын хувьд буудлагын спортын гавьяат тамирчин Г.Мөнхбаярыгаа Германд алдчихсан бол Г.Отгонцэцэгээ Казакстаны нэрийн өмнөөс тив дэлхийн жудогийн дэвжээнээ хүч бярыг нь сорьсоор байгаа. Мөн л нэг жишээ. Монголын хүндийн өргөлтийн нүүр царай болсон М.Анхцэцэгт АНУ, Казахстан, Узбекистан, Солонгосын талаас хүсэлт ирүүлсэн байдаг. Тэр дундаа Солонгосын тал тус улсын тамирчин болох юм бол сарын 12 мянган ам.долларын цалин, гэрээний төлбөрт 500 сая вон амласан нь биднийг сандаргаж байлаа. Тиймээ энэ бол асар их хэмжээний мөнгө. Тэмцээний зардалгүй хандив гуйж нүүрээ улалзуулдаг манай тамирчдад атгаж болох л үнэ цэнэ байлаа. Сардаа л  20 гаруй сая төгрөгийн цалин аваад л төвөггүй амьдарч болно гэсэн үг. Гэтэл манай тамирчин М.Анхцэцэг тэргүүтэй залуус эргэлзэх зүйлгүйгээр ядруухан эдийн засагтай, хайр халамжаар маруухан эх орноо сонгож Монгол хүний үнэ цэнийг бидэнд ойлгуулсан.  Яг эдэн шиг эх орныхоо үнэ цэнийг нэгдүгээрт тавьж болоогүй юм уу аваргаа. Нэг ч гэсэн Монгол хүн монголоороо үлдэж дэлхийн энтэй амьдарч олон олон хүчтнийг өлгийдөн авсансан бол юутай сайхан. Нэг ийм үг санаанд бууж байна. Малгай тавьбал манайх…гэж.  Сумогийн дэвжээнээс хямдхан хөөрхий МИНИЙ ЭХ ОРОН.

29 COMMENTS

  1. Харин тиймээ. Санал нэг байна. Сумогийн дэвжээнээс хямдхан гэж үү.

  2. Тийм тийм санал нэг байна эх орондоо үлдсэн бүх тамирчидаа баярлалаа монголын далбаа мандах болгонд төрийн дуулал минь эгшиглэн мөчид зүрх сэтгэл минь догдолж хөөрч тамирчдаараа бахархан баярлаж сайн сайхныг ерөөлөөр шүү гэж энэ ялдамд хэлье

  3. Eh oron geed amia tavih geed baigaa uls n hun shig amidruulah mongo tsaas ed horongo ogj chadaj baina uu?? Hun neg l amidrana, ta bugdiin bodoj sanaj yavdag moroodliin ihenhi huviin mongotei togrogtei baij l bieluulne. Teriige bieluulhin tuld oor ulsad ochihod bolohgui yum baihgui shuudee. Unenig helhed eh oron n baij busad ornoos ihiig amlaj chadahguidee ichih heregtei bolhoos bish irgenshile solivoo gej dadamtlah erh hen ch baihgui shuu

  4. Нэг юмыг хэлье
    Түвшинбаяр Цагаанбаатар Анхцэцэг эд нар чинь сонирхогчдын спортын тамирчин.
    Сонирхолоороо явж байгаа
    Хүссэн үедээ больж болно.
    Компаниар бол гэрээт цагийн ажилтан
    Аливаа юмыг харьцуулахад аль аль талыг нь адилхан тэнцүү болгохгүй бол харьцуулалт буруу гарна.
    Хакүхо аварга бол мэргэжлийн спортын тамирчин хүн
    Компаниар бол үндсэн ажилтан.
    Тэр утгаараа хүлээх үүрэг хариуцлага нь өндөр
    Эхлээд юмаа сайн ойлго
    Сэтгэлийн хөөрлөөр ингэж бичих чинь үнэхээр буруу шүү
    Аливааг судалж, учрыг нь тунгааж байж бичиж бай

  5. Ygaad bolohgui gej ! 1mongol hun ter bayn ornii deedelj bishirdeg sumogiin dewjeeg ni terguulj ygaad bolohgui gej mongol ulsiin irgen gsn bichig barimtguil boloh bolhoos setgel zureh torson nutag eej aaw ni bugd mongoliin haryaa. Tgd ch ireeduid Ih naran ulsiig donsolgoh mundag tamirchdiig deesh garah bolomjiig tawij zamiin zasaj ch bgaan biluu? Bodhol asuudal

  6. Эхнэр нь япон хүн болохоор ингэж шийдэхэд нөлөөлсөн байх л даа.

  7. Ene sumod negent undurt garsan olnii anhaarald urtsun hynii huvid bol anharaaltai shiudeh uur utgatai asuudal boljee. Ene bol zuvhun huvi hynii asuudal bish bolchloo. Eh oron, mongol hynii yne tsene, olon mongol zurhend uurtuu itgeh itgel uguh, uvug deedes, udam ugsaa, tyyhee hyndetgej alivaa materiallag zyiltei haritsuulj bolomgyi.Sumog hugjyylehed mongolchuud huvi nemer oruulahuu mongol buhuu hugjyylehed Sumogiin uhaaniig avahuu. Hakuho avargiin huvid Irgenshil bol iim l shiidver harahdsan

  8. Мэргэжлийн спорт л доо..xamgiin gol ni uuriin nereer shineer dewjee baiguuldagtaa l bgaa maldaa

  9. Нэвтрүүлэг үзээд Б Лхагвасүрэн гауйн өмнөөс л ичлээ…Та бол өчүүхэн сумо сумочтой харьцуулагдах хүн мөн үү!! Нэвтрүүлгийн үёийн мазраанч,тал засалт, гэнэ үү юутай ч та очиж очиж японы үндэсний л бөхчинд хөтлүүлсэн Банхар байж таарахгүй…Сумо барилдаж хэдэн төгрөгтэй болсон харь хүүхэнтэй гэрэлсэн нэг л монгол шүү дэ..Монгол улс ч сумо сурталчилсаных нь төлөө Хөдөлмөрийн баатар цолоо өгсөнг ч ёстой ойлгодоггүй..Япончууд ч ихэнх нь сонирхохоо байсан сумогоо хэдэн монголчуудаар л гаргаж ирсэн,Дагвадорж бол монгол хүний эрэмгий зориг тэвчээрийг харин мэдрүүлсэн л гавъяатай.

  10. ЗааАА хаха сортэй гэдэг нь НААД ХҮН ЧИНЬ ӨЧНӨӨН ЖИЛИЙН ӨМНӨ ЯПОН ХҮҮХЭНТЭЙ СУУХ ҮЕДЭЭ Л цаана бүх алхамаа төлөвлөчихсөн байсан байхад Хэдэн ширхэг хөгшин залуу сэтгүүлчид гэнэт ухаасч байгаа юм шиг араас нь нус нулимстай хаягдаж байгаам шиг аашилж ГЭНЭ ХАХА Та нар тийм сүрхий МОНГОЛ СУМО Аваргаа хайрламаар байгаам бол алдаа оноо ихтэй ч Монголоо гээд ява буй АСА аваргаа доромжлохгүй гутаахгүй байгаад СУРЧИХ ХХА

    Монголын мэдээлэл технологийн хөгжил гэж ХОШИН ШОГ ШҮҮ Авилгын эзэд болсон боссуудынхаа төлөө болохоор нохой мэт зүтгэдэг юм байж нээх сүрхий МОНГОЛ ЭХ ОРОНЧ нийтлэл бичиж суудаг гайхамшигтай сэтгүүлчидтэй улс шүү

  11. Тэгээд монгол улс сайхан амьдруулж байгаа нь хаана байна. Монголд байсан бол үсрээд л чөлөөтийн тамирчин байна биздээ. Энэ хүнийг дагаад олон зүйл шийдэгдэж байгаа. Хүн шиг амьдрая гэвэл хаана ч амьдарсан яадгийн. Дэлхий хавтгай болж байна. Нэг иргэншилрүү тэмүүлж байна. Тархиа ажлуул сэтгүүлчээ.

  12. Гуцаадай гэж хэлмээр байна. Хэдий болтол манайхан хайрцган дотроо сэтгэх юм. Энэ хүн бүхий л амьдралаа сумод зориулсан.

  13. Би монгол хэмээх сайхан оронд төрсөндөө баярладаг, бахархдаг. Монгол хүн монголдоо л үлдэх ёстой.

  14. Za bitgii hutsaaa chi. hun yugaa hiih ni hamaagui shu chamd. Chi l uuruu bi mongol gej tseejee deldeed guilgachin heveeree bai. Huuhed zugeer bailga

  15. Сумо бол зөвхөн Японы үзэл сурталчилгааны шоу тоглолт
    Барилдаан гэж хэлхэд маш гэцүү
    Бөхтэй эрчүүд тэй орон хүлээн зөвшшөрдөггүй
    Монголчууд самуурай н сурталчилгаа г нэг дэлгэрүүлж магтаа д байх шаардлаггүй
    Бид Халхын гол дайн Монголыг эзлэн түрэмгийлэх бодлого 1939 он мартаж болохгүй
    Анхнаасаа бодож сэтгэсэн
    Монгол биш Мөнгө миний амьдрал гэсэн үзэл бодол бидэнд ямар хамаатай юм билээ

  16. Даваажаргал жирийн нэг Монгол хүн биш. Тэр Их аваргын хүүгийн хувьд өөрийн цусаа цэвэр авч явах үүрэгтэй.

  17. Наад үгээ ядуу сэтгэлгээгээрээ эх орноо сүйрүүлж хэдэн хүмсүүддээ хэлээч

  18. Тэгээд яалгах гээд байгаа юм. Өө эрэх гээд ядчих юм. Олон залуусийн урам болж, олон монгол хүнийг хоолонд нь хүргэж байна. Монгол гэсэн нэрийг дэлхийд байгаа гэхэд япон даяар цуурайтуулж байна. Ингэхэд Чи харин шүүмжлэхээс өөр юу хийж байгаа вэ?

  19. Deer bgaa xumuus sumo baitugai xyamdxan bolgochixood bxad yun nevtruuleg, nevtruulegchtei xereldeed bga yum be???

  20. Заа, зарим хүмүүсийн тэнэгрэл бүр дэндлээ. Мэдэхгүй зүйлээ ингэж хамаагүй ярьдагаа одоо болих хэрэгтэй. Цус л гэнэ, яс л гэнэ, үнэндээ дэлхийн 7 тэрбум хүний хэн нь ч хэнтэйгээ гэр бүл болсон хүүхэд төрнө. Та хар элгийн хүнтэй суусан ч хүүхэд төрнө, та төрөл садантайгаа суусан ч хүүхэд төрнө. Харин хар элгийн хүнтэй суувал эрүүл хүүхэд төрнө, төрөл садантайгаа суувал эрэмдэг хүүхэд төрнө. Үүнийг хэн ч мэднэ. Үүнийг мэдсээр байж яагаад монгол хүн зөвхөн монгол хүнтэйгээ суух ёстой гэж явцуураад байдаг нь шууд хэлбэл мэдлэг боловсрол дутмагтай л холбоотой. Юу гэвэл, биднийг нэгэн элгийн хүмүүс, нэгэн цул үндэстэн, нэгэн хамт олон болгож байгаа тэр гол зүйл бол ЦУС биш ээ, харин ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ юм. ЦУС ижилхэн байсан ч ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ өөр байвал харийн санагдана, манайх биш санагдана. ЦУС өөр байсан ч ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ нэг бол ойрын санагдана, манайх санагдана. Та бод доо, таны төрсөн дүү АНУ-д төрж өсөөд, англи ХЭЛ СЭТГЭХҮЙТЭЙ нэгэн болжээ. Та дүүтэйгээ 20 жилийн дараа уулзав. Танд ямар санагдах вэ? Иймд, нэгдүгээрт, үндэстнийг ЦУС биш ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ авч явдгийг ойлгох хэрэгтэй.

    ЦУС бол холдох тусмаа л сайн. Цэвэр цус гээд л төрсөн эгч ах, дүүтэйгээ суугаад байх уу? Монголын Эзэнт гүрний үед хаа газрын хацар гоо охидоор цус сэлбэж, нэгэнт дэлхий дахины ард түмэнтэй ураг төрөл болсон, дэлхий дахины цусыг сорчлон нэгтгэсэн гэдгээ монголчууд бид өдгөө мартлаа гэж үү? Цэвэр цусаа хадгалах гэх тодорхойгүй бөгөөд тэнэгдүү үзэл санаа, ерөөс хүний ЦУС, УДАМ-ын тухай тухай буруу ойлголт өнөөдрийн нийгэмд газар авч, маш олон хүн чухам юу ярьж байгаагаа ч мэдэхгүй байж мэдэмхийрэн тэнэглэх болжээ. Иймээс хоёрдугаарт, ЦУС-ны тухай ойлголтоо зөв болгож, цэгцэлмээр байна. Цус бол холдох тусмаа л сайн, гүйцээ. Үүнийг хүний бүх түүх батална, малчин ухаан батална.

    Гуравдугаарт, энэ улс үндэтснүүдийн ялгаа, онцлог, давтагдашгүй шинж чанар чухам юунд оршиж байгааг сайн ойлгох. Энэ бол ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ юм. ЦУС биш ХЭЛ СОЁЛ, ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ-ээрээ хүмүүс ялгаатай. Энэ зүйлээр л өрсөлдөж, хэнийх нь хэл дэлхийн хэл болох вэ, хэнийх нь соёл дэлхийн соёл болох вэ гэдэг дээр харин жинхэнэ хатуу ширүүн өрсөлдөөн явагдаж ирсэн, явагдсаар ч байна, явагдсаар ч байх ч болно. Монгол хүн, монголоороо байх… гэдэг тодорхойгүй ойлголтуудаа одоо цэгцлэх ёстой. Монгол хүн гэдэг бол МОНГОЛ ХЭЛ СЭТГЭХҮЙТЭЙ, МОНГОЛООР СЭТГЭДЭГ, МОНГОЛ ХЭЛЭЭР БИЧДЭГ, УНШДАГ, ЯРЬДАГ, МОНГОЛ ХЭЛЭЭР БҮТЭЭЛ ТУУРВИДАГ хүнийг хэлнэ. Монголоороо байх гэдэг нь МОНГОЛ ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ дэлхийд түгэн дэлгэрэх, бусад улс үндэстэн МОНГОЛ ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ-д суралцах нөхцлийг бүтээх, ирээдүйд МОНГОЛ ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ дэлхийд ноёлохын тулд юу хийх ёстой вэ тэр бүхнийг хийдэг байхыг хэлнэ. Тэрнээс биш монгол хүн монголоороо байна гэдэг нь шинэ бүхнээс татгалзаад, гадны бүхнийг хялалзаад дотроо улам жижигрээд, хоорондоо цус ойртоод суухыг хэлэхгүй. Ингэж ухуулаад байдаг нөхдүүд ер нь санаатайгаар монголчуудыг жижигрүүлэх, улам тэнэгтүүлэх даалгавартай Монголын дайснууд байдаг юм уу хаашаа юм. Худлаа мэдэхгүй зүйлээ бурж хүн шүүмжлэхийн оронд бодит байдлыг эрүүл саруулаар ойлгох, түүнийхээ үндсэн дээр монгол хүн ирээдүйд чухам хэн байх ёстой тухай, түүний төлөө өөрөө чухам юу хийх ёстой тухайгаа л дор бүрнээ сайн бодоцгоовол таарна.

    Хураангуйлан хэлбэл монгол хүн байна гэдэг бол монгол ЦУС-аа хадгална гээд л хоорондоо суугаад байхын нэр биш юм шүү дээ. Нэртэйгээр нь цэв цэвэр цусаа авч үлдэнэ гээд төрөл садантайгаа, аав ээжтэйгээ гэрлээч? Монгол хүн гэдэг бол монгол ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ-г дэлхий даяар түгээх ёстой, МОНГОЛ ХЭЛ СЭТГЭХҮЙ-г дэлхийн хэмжээний нөлөөтэй болгохын тулд хичээж зүтгэж явах ёстой юм аа. Одоо энийг зөв ойлгох цаг болсон. ЦУС, ХЭЛ хоёрыг ялгаж ойлгох. Хэл удамшдаггүй. МОНГОЛ ХЭЛЭЭР дэлхийг тохинуулах цагийг бид л авчирна. Одоо жижиг сажиг хов жив, муу муухай юм хөөцөлдөж, өөрсдийгөө хуурч явахаа боль оо монголчууд аа. Хүн бүр өөртөө шударга хандаж, өөртөө хатуу шаардлага тавьж зүтгэх цаг болсон.

    Эцэст нь нэг юм хэлчихэд өмхий нь өдөр бүр үнэртдэг болтлоо ялзарсан төр засгаа эрүүлжүүлэх талаар та юу хийсэн бэ? Энэ асуултад яг шударгаар хариулаад үз дээ? Ийм байж та дэлхийд монгол хүний нэрийг цуурайтуулж яваа их аварыг учрыг нь ч мэдэхгүй асуудлаар шүүмжилж байна уу? Тэгвэл ийм иргэнтэй улс өөдлөхгүй. Өөрчлөгд.

  21. Бүр энгийнээр хэлье, дэлхийн бүх хүн монгол цустай болбол сайхан уу? Дэлхийн бүх хүн монгол хэл сэтгэхүйтэй болбол сайхан уу? Аль нь сайхан бэ? Эхнийх нь боломжгүй зүйл, удаах нь боломжтой зүйл юм шүү.

    Дэлхийн бүх хүн монгол цустай, гэвч бүгд англи хэлээр ярьдаг гэж бодъё. Энэ бол монгол биш. Дэлхийн бүх хүн өөр өөрсдийнхөө цусаар оршино, гэвч бүгд монгол хэл сэтгэхүйгаар амьдарна. Энэ бол монгол мөн. Монгол гэдэг чинь ЦУС-нд биш ХЭЛ-нд байна, ок. Монгол монгол монгол… Монголдоо үнэхээр хайртай л бол дэлхийн бусад хэл сэтгэхүйтэй хэрхэн өрсөлдөх тухай л бодох ёстой. Шууд хэлэхэд энэ дэвжээнд өрсөлдөх нь арга зам нь дэлхийд хосгүй, дэлхийн хүн бүрт хэрэгтэй бүтээл монгол хэлээр туурвих, дэлхийн хүн бүрт хэрэгтэй зүйлийг монгол хүн сэтгэж, монгол хэлээр нэрлэн томъёолохоос эхэлнэ ээ.

  22. Хакухо аврага эх орноо ертөнцөд таниулах талаар ерөнхийлөгчөөс ч ихийг хийж үүргээ биелүүлсэн монгол хүү. Тэтгэвэртээ гарчихаад дуртай ажлаа хийхэд иргэншил өөрчилөхөд нэг их нөлөө байхгүй байх аа. Ямар Монгол орноо цөлмөчихөөд харьд цагаачилж яваа тамын томилолт өвөртөлсөн С.Баяр, Ч. Сайханбилэг мэтийн муу билгийн шаар биш.

Сэтгэгдэл үлдээх

Please enter your comment!