Өмнөх засгийн үед буурийг нь засаад энэ цаг дор гэрийг нь барилаа

0
8

-Хятадын банк төлөөлөгчийн газраа байгуулах зөвшөөрлөө авлаа-

Монголчуудад нийтлэг нэгэн ижилсэл байдаг нь банкны зээл. Өрх бүр ямар нэг хэмжээгээр арилжааны банкинд зээлтэй. Үүгээрээ бид биенээсээ ялгарах юмгүй ижилхэн. Зовлон жаргал нэг учир ярих хэлэх, хүсэх, гуйхын шалтгаан нөхцөл ижил байдаг. Тэр нь арилжааны банкуудын зээлийн хүү. “Хэт өндөр” гэх тодотголыг урдаа зүүж явдаг өнөөгийн банкуудын хүүг буулгах, банк санхүүгийн зах зээлд ижил тэгш өрсөлдөөн бий болгох зорилгоор өнгөрөгч засгийн үеэс сураг нь сонсогдож нэр нь дуулдах болсон гадны банкны суурьшлийн асуудал нэгэнт биеллээ олсон долоо хоног дуусав. Нийгмийг болно, болохгүй гэх хоёр туйлд хуваасан урд хөршийн төрийн өмчит банк өдгөө үүрээ засаад эхэлсэн гэх мэдээ цахим орчинд цан татуулав.

Тодруулбал, Монгол­банкны Захирлуудын Зөв­лөлийн хуралдаанаар БНХАУ-ын Үйлдвэр Худалдааны банкинд Монгол Улсад Төлөөлөгчийн газар байгуулах зөвшөөрөл олгохоор шийдвэрлэсэн байна. Иргэд төгрөгөө “голж” валют шүтэх хандлагатай боллоо гэх шүүмжлэлийн эсрэг тодорхой ажил хийхгүй байна гэх шүүмжлэл Засгийн газарт хаяглагдсаар лав хоёр жил болсон. Өмнөх засгийн үеэс ийн чих халууцуулах болсон шүүмжлэлтэй зэрэгцээд “Bank of China” Монголд салбараа нээх ярианы давтамж ойрхон болж энэ асуудлаар улстөрчид, эдийн засагчид өөр байр суурь илэрхийлсээр өнөөдрийг хүргэсэн. Тоймловол нэг хэсэг нь “БНХАУ-ын дэлхийд томд орох банкны салбар Монголд байгуулагдсанаар манайд банкны салбар дахь өрсөлдөөн сайжирна. Нөгөө талаар гадаад валютын урсгалыг нэмэгдүүлснээр  бидний толгойны өвчин болоод байгаа валютын ханшийн эрсдэлийг бууруулна.

Тэд их хэмжээний зээлийг бага хүүтэй олгож эхэлснээр манай банкуудын зээлийн хүү буурна” гэж байгаа бол энэхүү мессежний эсрэг талд “Нийт актив нь 2.3 их наяд ам.доллар бүхий “Bank of China”-гийн дэргэд бүгд нийлээд 12.5 тэрбумын активтай манай банкууд залгигдах нь тодорхой. Манайд үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа бүх банкнаас 200 дахин том.Энэ их мөнгөний хэдхэн хувь нь манайд эргэлдэхэд одоо навс унаад байгаа төгрөгийг сэхээнд оруулахад нэмэр болох ч дараа нь бид ямар байдалд орох вэ. Хятадаас своп хэлцлээр орж ирэх сурагтай байгаа 15 тэрбум юань буюу 2.5 тэрбум ам.долларыг төгрөгөөр худалдаж аваад дараа нь төлж чадахгүйд хүрэх аюул бидэнд ил байна.

“Bank of China” Монголд салбараа нээснээр төрийнтөсвийг бүрдүүлэгч том төслүүдийг санхүүжүүлэх байдлаар гартаа хийж эхлэх болов уу гэх таамаг цахим орчинд иргэдийг хоёр туйлд хуваагаад байна. Тэгвэл буух эзэн буцах хаягтай байр суурийг уншигч танд хүргэе. Аюултай юу, ашигтай юу эсэхийг уншигч авхай та дүгнэх биз ээ.

О.Орхон: Эдийн засагт шууд ноёрхол тогтох эрсдэлтэй

/Монголын банкны холбооны ерөнхийлөгч/

Яагаад гадны банкийг оруулж ирэхийг эсэргүүцээд байгаа юм бэ гэвэл нэгдүгээрт цаг нь болоогүй. Хоёрт, эдийн засагт шууд ноёрхол тогтоох эрсдэлтэй. Гадны банкийг дагаад гадны компаниуд, харилцагчид нь орж ирдэг. Өнөө­дөр Мон­голын ком­паниуд хямралтай, бас муу зээлтэй бай­гаа. Ийм нөхцөлд гадны компаниуд давуу эрхтэйгээр бизнесүүдийг худал­даж авна. Дотроо өрсөлдөх чадвар муутай байгаа энэ үед гадныханд тийм том өрсөлдөөний давуу тал өгч болохгүй.

Б.Мөнхзаяа: Гадны банкийг оруулах цаг нь одоо биш

/Санхүү эдийн засгийн дээд сургуулийн Санхүүгийн тэнхимийн эрхлэгч/

Бусад ул­сыг ха­рахад,  га­даа­­дын болон до­тоодын банкуу­дын аль аль нь байдаг. Гэхдээ хэзээ оруулж ирэх вэ гэдэг цаг хугацаа нь нэлээд чухал. Яг одоогоор  санхүүгийн зах зээл болон улсын эдийн засгийн нөхцөл байдлыг харах юм бол дотоодын банкуудын чадавхи, тогтвортой байдал нэн тэргүүний асуудал юм.

Бусад хөгжиж байгаа орнуудын туршлагаас харахад гадны банкууд орж ирснээр дотоодын банкуудыг шахдаг. Хамгийн эрсдэл багатай гэж хэлж болох томоохон хөрөнгө оруулалтын зээлийг гадны банкууд авчихдаг. Дотоодын банкинд энэ тохиолдолд эрсдэл ихтэй, жижиг зээлүүд ирдэг. Дээр нь нэмж хэлэхэд,  манай улс системийн асуудал үүсэхгүй л бол эрхзүйн зохицуулалтаа өөрчилдөггүй. Өөрөөр хэлбэл, эрхзүйн зохицуулалт нь дандаа хоцорч явдаг гэсэн үг. Ийм тохиолдолд гадны банкуудыг оруулж ирээд бүр болохоо байсных нь дараа бид дуугарч эхлэх үндэслэлтэй. Хэрвээ ийм нөхцөлд асуудал хүндэрвэл улсын  эдийн засгийн талаас илүү хувь нь гадныхны барьцаанд явчих эрсдэлтэй. Эрхзүйн орчноо сайн бүрдүүлсний дараа гадны банкийг оруулж ирэх хэрэгтэй.

Ж.Дэлгэрсайхан: Гадны банкуудын өрсөлдөөнөөс өөр хувилбар ч байж болно

/СЭЗДС-ийн зөвлөх, эдийн засагч/

Монгол Ул­сад гадны бан­кийг оруулж ирэхэд бусад ор­­нуудтай адилхан нөхцөл байдал биднийг хүлээгээгүй гэд­гийг Засгийн газар болон Монголбанк анхаарах хэрэгтэй. Яагаад гэхээр, Монгол Улсын геополитикийн нөхцөл байдал, эдийн засгийн чадамж асуудалтай.Бид цэвэр үйлдвэрлэгч орон болоогүй байна.

Хэрэглээний эдийн засагтай байгаа энэ үед гадны банкийг оруулж ирлээ гэхэд хязгаарын нөхцлүүдийг тавьж  өгөх хэрэгтэй. Ялангуяа орон зайн хувьд хаанаас оруулж ирэх вэ гэдгээ сайн харах шаардлагатай. Гадны банкуудын өрсөлдөөнөөс өөр хувилбар ч байж  болно. Санхүүгийн зах зээл дээрх бүтцээ сайжруулах алхмуудыг хийж болно. Хөрөнгийн зах зээл болон бусад гадны хөрөнгө оруулалтын сувгуудыг дэмжих шаардлага үгүйлэгдэж байна.Засгийн газар өр тавилгүйгээр жижиг дунд үйлдвэрлэгчдээ гадны болон дотоодын зах зээл рүү гаргах асуудлыг дэмжсэнээр мөнгөний урсгалыг нэмэгдүүлэх боломжтой.

Б.Түвшинтөгс: Зах зээлийн механизм бага хүүтэй гадны банкны салбарыг эрж байна

/МУИС-ийн ЭЗС-ийн Эдийн засгийн судалгаа эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгийн захирал/

Дэлхийн биз­нес­мэнүүдээс хаа­на хамгийн ашиг­тай бизнес эр­хэлж болохоор  байна гэж асуувал “Монголд банк­ны эзэн баймаар байна” гэж хариулна. Манай арилжааны банкууд жилийн 20.1 хувиас өндөр ашигтай. Дэлхийд ийм ашигтай бизнес маш ховор. Одоо энэ дүн өсч, 30 хувь руу очно. Үүнээс үүдэж зээлдэгчид маш хүнд нөхцөлд орж, арилжааны банкууд эсрэгээрээ илүү ашигтай ажиллахаар байгаа.Гадаад талдаа дэлхийн нийт эдийн засгийн 4/3 нь өнөөдөр 0 хүүтэй ойр бодлого барьж байна. Энэ их зөрүү алслагдахын хэрээр шахалт үүснэ. Зах  зээлийн механизм нь өөрөө бага хүүтэй гадны банкны салбарыг эрж байна. Бид хүчээр энэ механизмыг ажиллуулахгүйгээр  бариад байх юм бол унана. Унахдаа маш хүчтэй унана. Тэгэхээр бид банкны секторын үр ашгийг  зайлшгүй сайжруулах хэрэгтэй. Одоо Монголын арилжааны банкуудаас хэдэн хувь боловсон хүчиндээ хангалттай хувийг зарцуулж байна. Хэдэн хувь нь гадагшаа гаръя гэж ярьж байна.Тийм зүйл ерөөсөө байхгүй байгаа нь өөрөө энэ зах зээлд өөрчлөлт хийх шаардлагатайг харуулж байна.

Д.Ангар: Гадны банкгүй хоёрхон улс байгаагийн нэг нь Монгол

/Эдийн засагч/

 Гадны банк оруулж ирэх нь маш ашигтай.Дэлхий дээр гадны банкгүй хоёрхон улс байдаг.Нэг нь Хойд Солонгос, нөгөөх нь Монгол. Дэлхийн санхүүгийн төв болсон Лон­дон хүртэл Итали, Испани, Франц, Америкийн банкууд­тай маш чөлөөтэй ажиллаж байна. Ингэж байж чанар сайжирна,  нөхцлүүд нь зөөлөрнө. Манай улсад харин дотоодын хэдэн банкууд манайхаас 18 сарын хугацаатай 30 хувийн хүүтэй зээл авбал ав гэж нөхцлөө тулгаж байна.Одоо гадаадын банк орж ирэх цаг нь болсон. Үгүй бол бид эдийн засгийн хувьд Манжийн үеийн дарлалд байгаа юм шиг амьдарсаар. Гадаадын банк оруулаад ирнэ гэхээр нөгөө дотоодын хэдэн банкууд хар пиар явуулж эхэлдэг.

Үндэсний эрх ашигт харшилна, үндэсний аюулгүй байдал гэх зэргээр. Энэ бол буруу. Чөлөөт зах зээлийн систем хэрэгтэй. Өнөөдөр манай банкуудын өгч байгаа зээл хүнийг зүгээр л өрөнд оруулаад, цаашид хөгжиж дэвшихгүй болгож байгаа юм.

УИХ-ын гишүүн М.Оюунчимэг: Либеральчлах хэрэгтэй

Банкны бүт­цийг сайжруулах шаардлагатай байгаа. Тиймээс бүтцийг сайжруу­­лахын тулд либе­ральчлах хэрэг­тэй гэж харж байна. Эрүүл өрсөлдөөн бий болговол хадгаламжийн хүү­гээр биш зээлийн хүүгээр өрсөлддөг нөхцөлийг бид бий болгох ёстой юм. Одоо банкууд хадгаламжийн хүүгээр өрсөлдөөд байна. Зээлийн хүү өсөөд байна. Монголын бодит амьдралд бол зээлийн хүү буурах нь чухал. Иймд банкууд хадгаламжийн хүүгээр биш зээлийн хүүгээр өрсөлддөг болохын тулд либеральчлах хэрэгтэй гэж харж байна.

УИХ-ын гишүүн Д.Тэрбишдагва: Үүнийг дэмжиж байна

Олон улсын банк оруулж ирж болно. Үүнийг дэмжиж байгаа. Дэлхий нийтэд гадаадын банк оруулж ирээгүй улс бараг байхгүй. Олон улсын банкны менежментийг оруулж ирээд, арилжааны банктай өрсөлдөхүйц хэмжээнд ажиллах нь олон эерэг нөлөөтэй. Ялангуяа үйлдвэр, аж ахуйн нэгжүүдэд чухал ач холбогдолтой. Гэхдээ хязгааргүй олон банк оруулж ирэх бус Монгол Улсын мөнгөний бодлогод тулгуурласан, хатуу шаардлагатай, хууль эрх зүйгээр тодорхой үйлдлийг хязгаарлаж чадсан байх ёстой. Ингэснээр нийт аж ахуйн нэгжид тулгарч байгаа хүүгийн дарамтаас ангижрах давуу талтай. Үүнд Монголбанк онцгой анхаарч ажиллах ёстой.