Б.БАТБАЯР: МОНГОЛ НООЛУУРААР ДЭЛХИЙД ТЭРГҮҮЛЭХ ТОГЛОГЧ БОЛОХ СУУРИЙГ БЭХЖҮҮЛНЭ

44
230

Монгол Улсын Хөгжлийн банкны санхүүжилтээр жил бүр гадагшаа экспортлож буй түүхий эдийн 90 хувийг бууруулж, авч үлдэж буй 10 хувиа өсгөхөөр энэ жилийн тухайд эргэлтийн хөрөнгийн дэмжлэгийг 19 компанид үзүүлээд байна. Энэ нь угаасан ноолуурын 25 хувийг дотооддоо авч үлдэн нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд хүрэлцэхүйц санхүүжилт юм. Энэ талаар МУХБ-ны Гүйцэтгэх захирал Б.Батбаяртай ярилцлаа.

Засгийн газрын “Ноолуур хөтөлбөр”-ийг хэрэгжүүлэхэд Монгол Улсын Хөгжлийн банк ямар үүрэгтэй оролцож байна вэ? Хичнээн аж ахуйн нэгжид санхүүжилт олгоод байна вэ?

Манай улсад жилд дунджаар 9-10 мянга орчим тонн ноолуур бэлтгэгддэг. Энэ ноолуурыг дотоодын аж ахуйн нэгжүүд авч чадахгүй байгаад бид нар дүгнэлт хийгээд хүчин чадал нь байгаа аж ахуйн нэгжүүдэд 100 хувь түүхий эдийн нөөц бүрдүүлэх боломж олгосон. МУХБ-наас шууд санхүүжүүлсэн 5 аж ахуйн нэгж, арилжааны таван банкаар дамжуулаад 14, нийтдээ 19 аж ахуйн нэгжийг эргэлтийн хөрөнгийн санхүүжилтээр хангаад байна. Энэ нь манай улсад бэлтгэгдэж буй түүхий ноолуурын 25 хувийг дотооддоо авч үлдэн нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд хүрэлцэхүйц санхүүжилт юм. Ноолуур хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд Монгол Улсын Хөгжлийн банк хоёр үүрэгтэй оролцож байна.

Нэгдүгээрт, зах зээл дэх ноолуурыг дотоодын ААН-үүд авах эргэлтийн хөрөнгийг үе шаттай шийдвэрлэх, хоёрдугаарт, эргэлтийн хөрөнгийг аль болох нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн болгоход чиглэсэн технологийн хөрөнгө оруулалт руу чиглүүлэх, дэмжих юм. Технологийг таван үе шатаар ангилаад үзэх юм бол эхний хоёр үе шатийг бид 100 хувь хэрэгжүүлж чадаж байна. Энд хоёр зүйлийг анхаарах хэрэгтэй. Технологийн тогтолцоо бэлэн байх. Олон улсын зах зээл дээр гарахад зөвхөн хөрөнгө оруулалтаас хамааралгүйгээр бусад маркетинг, менежмент, ложистикийн зохион байгуулалт тогтсон байх. Эдгээр ажлууд дундаас урт хугацаанд хийгдэнэ. Хөтөлбөр хэрэгжих дөрвөн жилийн хугацаанд эргэлтийн хөрөнгөө бүрэн шийдүүлж дараагийн тогтолцоонд бэлэн болсон байх учиртай. Нэмүү өртөгийн тогтолцоонд 100 хувь дөхсөн байх юм. Мэдээж аж ахуйн нэгжүүдийн өөрийн чадавхи, менежментийн тогтолцоо гээд олон зүйлээс хамаарна гэдгийг бид нар ойлгож байгаа. Үүнийг хангаад ирсэн аж ахуйн нэгжүүдээ бүхий л талаар дэмжих бололцоотой.

Ноолуур хөтөлбөрийн санхүүжилтийг Хөгжлийн банк өөрийн хөрөнгөөр санхүүжүүлж байгаа юм байна. Тиймээс эргэлтийн хөрөнгийн зээлийг олгохдоо ямар шалгуур хангасан байхыг шаардаж байна вэ?

Ноолуур хөтөлбөрийн хүрээнд компаниудад бизнесийн тааламжтай, уян хатан нөхцлөөр зээл олгож байна. Тухайлбал самнасан ноолуур экспортлож байгаа бол 6-8 сар, эцсийн бүтээгдэхүүн экспортлож байгаа бол 2 жил, тоног төхөөрөмжийн шинэчлэл хийж байгаа компаниудад 5-10 жилийн хугацаатай зээл олгож байна. Эргэлтийн хөрөнгийн зээлийг ноолуурын самнах болон түүнээс дээш дамжлагын хүчин чадал суурилагдсан байгууллагад жилийн 12 хувийн хүүтэйгээр 8 сараас 2 хүртэл жилийн хугацаатай олгох боломжтой. Самнах үйлдвэрүүд энэ жилийн борлуулалтын орлогоосоо зээлээ эргэн төлсөн нөхцөлд 2019 онд дахин санхүүжүүлэх, самнахаас дээш ахисан түвшинд боловсруулж, бэлэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх байгууллагын хувьд зээлийн эргэн төлөлтийг 2019 оныг дуустал хүртэл хугацаанд, үйлдвэрлэлийн үе шатны онцлогтой нь нийцүүлэн шийдвэрлэн ажиллаж байна. Манай банкнаас зээл олгох санхүүжилт нь банкны шинэчилсэн хуульд заасанчилан тодорхой шалгуур шаардлагыг хангасан аж ахуйн нэгжид олгох журамтай.

Ноолуурын салбарт зөвхөн эргэлтийн хөрөнгийн санхүүжилт төдийгүй техник, технологийн шинэчлэлийг дэмжих хөрөнгө оруулалт хийснээр Монгол Улс дэлхийн хэмжээнд өрсөлдөхүйц ноолууран бүтээгдэхүүнээр олон улсын зах зээлийг хангах боломжтой гэж үзэж байна уу?

Манай улс одоогийн байдлаар Итали, Австрали, БНСУ, ОХУ гэх мэт 31 оронд ноолуур, ноолууран бүтээгдэхүүнээ экспортлож байна. Ингэхдээ ердөө 10 гаруй хувиар нь эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байна. Чамлалттай энэ үзүүлэлтийг жинтэй өсгөхийн тулд үйлдвэрлэлийн шатны хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэхээр зорьж байна.

Энэ салбар өөрөө эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх хүчин чадлаа 40, 50 цаашлаад 100 хувьд хүргэж чадаагүй шалтгаан нь эргэлтийн хөрөнгийн дэмжлэг тодорхой хэмжээгээр авч ирсэн хэдий ч дахин боловсруулалт хийх хүчин чадал нь 100 хувь хангагдаж чадахгүй байсанд байгаа юм. Технологийн таван шат болох угаах, савлах, ээрэх, сүлжих, нэхэх шатнаас зөвхөн хоёрыг нь хангаад экспортлоод байна. Энэ нөхцөл байдлыг засаж сайжруулахаар хөтөлбөрийг санхүүжүүлж байна.

Ноолууран хувцас, пальто үйлдвэрлэлээрээ дэлхийд тэргүүлэгч Мax Mara компани 2017 онд 40 мянган ширхэг пальто үйлдвэрлэсэн бол манай үндэсний үйлдвэрлэгч Говь ХК 41 мянган ширхэг пальто үйлдвэрлэжээ. Энэ бол монголын ноолууран бүтээгдэхүүн дэлхийн брэнд болоход улам бүр ойртож байгааг илтгэсэн нэгэн жишээ гэж ойлгож болох юм. Нийт ноолуурынхаа 10 гаруй хувиар ийм амжилт авчирч байгаа нь энэ салбарт ямар их нөөц бололцоо эргэлдэж байгааг харуулж байна.

Хөтөлбөр хэрэгжсэнээр Монгол Улсын эдийн засагт ямар үр дүн авчирах вэ?

Сүүлийн хэдэн жил та бүхэн анзаарсан бол түүхий ноолуурын үнэ харьцангуй бага байсан. Ноолуур хөтөлбөр хэрэгжсэнээр дундаж үнэ өссөн. Энэ нь хоёр талтай. Нэгдүгээрт малчдын гар дээр очиж байгаа бэлэн мөнгөний хэмжээ нэмэгдэж улмаар улсын эдийн засагт эргэлтэнд орно. Түүхийгээр экспортолж байгаа 90 хувийн тухайд ярьж байна. Үлдсэн 10 хувийн тухайд үндэсний үйлдвэрлэгч болон экспортлогчдийн хувьд түүхий эд нь өндөр үнэтэй болохоор олон улсын зах зээл дээр өрсөлдөх чадвартай болохын тулд үр ашгаа нэмэгдүүлэх, хоёрдугаарт үйлдвэрлэлийн ажиллагааны зардлыг оновчтой болгосноор өөрийн ашгаа тодорхой хэмжээнд барих бололцоотой болно.

Тэгэхээр энэ нь өөрөө зайлшгүй технологийн шатны шинэчлэл, хөрөнгө оруулалтаа нэмэгдүүлэхийг шаардаж байна. Эцсийн дүндээ технологийн шинэчлэлт хийхэд хүргэн аль аль талдаа эерэг үр дүнг бий болгож гадагшаа гаргаж байгаа түүхий эд, бүтээгдэхүүнээс олж байгаа орлогоо системтэйгээр нэмэгдүүлэх тэр тогтолцоог бүрдүүлж байгаагаар давуу талтай.

Технологийн хөрөнгө оруулалт хийх шаардлагатай аж ахуйн нэгжид үндсэн хөрөнгийн хөрөнгө оруулалт хийж байна. Энэ ажил үе шаттайгаар явагдана. Зөвхөн угааж самнахаас гадна ээрэх, сүлжих технологио сайжруулж байгаа аж ахуйн нэгж манайд хандаад санхүүжилт аваад явж байна. Богино, дунд, урт хугацаагаар хийгдэх ажил учраас энэ хүчин чадал нь өөрөө бий болж байж эргэлтийн хөрөнгөө 100 хувь дотооддоо шингээх нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх бололцоо бүрдэнэ. Тэгэхээр энэ нь хэд хэдэн үе шаттай хийгдэж байгаа ажлын эхний үе шат гэж ойлгож болох юм.

Ноолуур хөтөлбөр амжилттай хэрэгжсэнээр тус салбарын 5000 гаруй ажлын байрыг хэвээр хадгалж, 3600 гаруй ажлын байр шинээр бий болгож, эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн экспортыг 5.7 дахин өсгөх зорилтыг хэрэгжүүлэхээр Монгол Улсын Хөгжлийн банк ажиллаж байна. “Ноолуур” хөтөлбөрийн хүрээнд дотоодын аж ахуйн нэгжүүдийг 200 тэрбум төгрөгийн эргэлтийн хөрөнгөөр дэмжжээ. Энэ нь манай улсад бэлтгэгдэж буй ноолуурын 25 хувийг худалдаж авах хэмжээний хөрөнгө юм.

“Ноолуур” хөтөлбөрийн талаар ХХААХҮЯ, үндэсний үйлдвэрлэгчид дараах байр суурийг илэрхийллээ:

Б.БАТЗОРИГ (Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд):

Манай улс 27 сая ямаатай, жилдээ 9500 тонн ноолуур самнаж бэлтгэдэг. Энэ нь дэлхийн ноолуурын зах зээлийн 45 хувийг дангаараа бүрдүүлж буй юм. Бид эцсийн бүтээгдэхүүнээ чанартай, загвар хийцийн хувьд өндөр түвшинд үйлдвэрлээд зөв бодлого зохицуулалт хийгээд явбал дэлхийд Монгол ноолуур хэмээх брэнд бүтээгдэхүүнээрээ гайхагдсан ноолуурын номер нэг тоглогч болох боломж бий гэдэгтээ бид санал нэгтэй байгаа.

Манай улсын хувьд 9500 тонн ноолуурыг угааж, самнаад хоёрдмол сүлжмэл бүтээгдэхүүн үйлдвэрлээд гаргах юм бол жилдээ 740 сая ам.доллар зөвхөн ноолуураас олох боломжтой.

Түүхий эддээ хамгийн ойр буюу 66 сая гаруй малын 40 гаруй хувь нь ямаан сүрэг байгаа нь бидний том давуу тал. Харамсалтай нь нийт ноолуурын 90 орчим хувийг түүхийгээр зөвхөн угааж боловсруулаад гаргаж байна. Энэ нь манай салбарын гол зорилго биш. Бидний зорилго бол эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх. Бид угааж байгаа бол самная, самнаж байгаа бол оёдог сүлждэг болъё, сүлжмэл бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэе гээд зорьж байна. Төр бодлогоор болоод санхүүжилтээр дэмжээд эхэлчихсэн.

Аж ахуйн нэгжүүд дотооддоо хоорондоо уралдаад явах биш дотроо Говь, Гоёо брэндүүд байж болох ч нэгдсэн нэг бодлогоор Монгол гэсэн нэрийн дор, Монгол ноолуур брэндийг дэлхийн зах зээлд таниулахад, хүлээн зөвшөөрүүлэхэд бүгд хамтрах учиртай. Төрийн тууштай бодлого дэмжлэг ч чухал юм.

Зарим компаниуд тодорхой зорилтууд тавьж байна. Жишээлбэл үндэсний томоохон үйлдвэрлэгч болох Говь, Гоёо хоёр нэгдсэн. Энэ 2 үйлдвэр нийлээд жилд нэг сая пальто, сая пиджак үйлдвэрлэнэ гэсэн зорилтыг Засгийн газар дэмжиж ажиллах юм. Үр дүнд нь ажлын байр нэмэгдэнэ. Тогтвортой ажлын байр, тогтвортой үйлдвэрлэл, тогтвортой орлого, тогтвортой хөгжилд хөтөлнө. Ажлын байр нэмэгдэхийн хэрээр олон мянган хүн ажилтай, орлоготой болж тэр хэрээр Монгол гэр бүлийн амьдрал сайжирна. Угаагаад гаргаж байгаа компаниудад дэмжлэг очихгүй байгаа. Угаахаас дээш самнаад, сүлжээд ээрэх компаниуд, аж ахуйн нэгжүүдэд дэмжлэг үзүүлж байгаа юм. Хөтөлбөрийн гол зорилго бол нэмүү өртөг шингэсэн эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, ажлын байр нэмэгдүүлж, экспортын орлогоо өсгөхөд чиглэж байгаа юм.

Ноолуур хөтөлбөрийн гурваас тавдугаар шатлалын хүрээнд одоо байгаа 25 хувийн хүчин чадлыг 2020 онд 40-60 хувьд хүргэх зорилтыг салбарын яам тавьсан байна. Үүний тулд дотоод хөрөнгө оруулалтаас гадна гадны хөрөнгө оруулалтад түшиглэх юм.

Герман улсаас манай улсын Хөгжлийн банкны охин компани болох Ди Би Эм лизинг ХХК-тай хамтраад 2.5-4.5 хувийн хүүтэй техник тоног төхөөрөмжийн зээлийг олгохоор судалж байгаа. Дотоодын эх үүсвэрээр эргэлтийн хөрөнгөө шийдчихээд гадны эх үүсвэрээр техник төхөөрөмжөө шинэчлэх боломжийг бүрдүүлж байгаа юм. Ноолуур хөтөлбөрийн үр дүнд ажлын байр тогтвортой хадгалагдна. Аж ахуйн нэгжүүд санхүүгийн хувьд бэхжинэ. Улсын төсөвт төлөгдөх татвар нэмэгдэнэ. Гаднаас орж ирэх валютын урсгал сайжирна.

Ч.ГАНЦЭЦЭГ (“ХАНБОГД КАШЕМИР” ХХК-ийн Ерөнхий захирал)

-Ноолуур нь үнэтэй түүхий эд учраас бид бүхэн маш хариуцлагатай хандах ёстой. Нэг контейнер ноолуур сая долларын үнэтэй. Сая доллар нь 2.5 тэрбум төгрөг. Ноолуурын үнэ жил бүр өсч байгаатай холбогдуулан төрөөс санхүүжилтийн дэмжлэг үзүүлэхгүй бол энэ салбар маш хүнд байдалд байсан. Хугацаа богино, өндөр хүүтэй банкны зээлтэй учраас зоригтой, дорвитой өөрчлөлтийг хийж чаддаггүй байсан. Харин энэ удаад төрөөс санхүүжилтийн таатай нөхцлөөр дэмжлэг үзүүлж байгаа учраас тоног төхөөрөмжөө автоматжуулаад гарах гарц, чанар гээд бүх л зүйлд ахиц өөрчлөлт авчирна гэдэгт итгэлтэй байна. Бид ч үйлдвэрлэлээ ийм өөдрөгөөр төлөвлөж байгаа. Экспорт, чанараа нэмэгдүүлнэ. 2019 онд нийт ажилчдынхаа цалинг тодорхой хувиар нэмэгдүүлэх төлөвлөгөөтэй ажиллаж байна. Салбарын ажилтны дийлэнх нь эмэгтэйчүүд байдаг. Тэд маань цалингаа юунд зарцуулдаг вэ гээд судлахаар дийлэнхдээ хүүхдийнхээ сургалт, ахуй амьдралдаа зарцуулж байна. Энэ ч утгаараа олон айл өрхийн амжиргааг нуруундаа үүрч яваа салбар гэхэд хилсдэхгүй болов уу. Иймд дэмжих нь үнэхээр зөв зүйтэй зүйл юм.

Б.БАРХАСБАДЬ (“СОР КАШЕМИР” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирал)

-Зөвхөн хавар зуны цагт түүхий эд гармагц л авахгүй бол өвлийн цагт мөнгөө бариад явсан ч түүхий эд олдохгүй. Ийм учраас жилийнхээ бүх түүхий эдийн нөөцийг зөвхөн хаврын цагт л цуглуулж авдаг. Энэ тохиолдолд компаниудаас санхүүгийн өндөр чадавхи шаарддаг. Өрсөлдөөн маш их. Бид нар Хятадын хүүгүй зээлтэй компаниудтай өрсөлдөж байна. Хятадын Европт экспортлож байгаа компаниуд бүгд хүүгүй зээлтэй. Экспортод бүтээгдэхүүнээ гаргахдаа улсаасаа 17 хувийн татаас авдаг.

Ноолуур хөтөлбөрт хамрагдаад Хөгжлийн банкнаас зээл аваад үйлдвэрлэл эрхэлж байгаа нь жирийн ажилтан, сүлжмэлийн үйлдвэрийн оёдолчинд хүртэл өгөөжөө өгч байна. Тухайлбал манай компанийг жилийн дөрвөн улиралд тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулах нөхцөл бололцоогоор хангаж өгч байна. Зарим үйлдвэрүүд 10-11 сар гээд түүхий эд нь дуусаад зогсчихдог. Хөтөлбөрийн санхүүжилтийн үр дүнд бидний хувьд цагаан сарын дараа ирэх жилийн түүхий эдтэйгээ золготол ямартай ч ажлаар тасалдахгүй байх боломж бүрдлээ.

Н.ЖАМЦБАЛ “ХАТАНТ ИНТЕРНЭШНЛ” ХХК-ийн санхүүгийн албаны дарга:

-Ноолуур үнэтэй бүтээгдэхүүн учраас улс даяар жилдээ гардаг түүхий эдийн ихэнх хувь буюу 80-90 хувийг БНХАУ-ын төлөөлөгч нар хүрч ирж худалдан авдаг байсан. Монголчууд үүнийг нийлүүлэгч маягаар бэлтгэн нийлүүлж ажилладаг байсан. Үүний гол шатгаан нь мөнгөн урсгалын дутагдлаас болдог. Тэгэхээр энэ хөтөлбөр хэрэгжиж эхэлснээрээ малчидад эерэгээр нөлөөлнө. Бид нар мөнгөтэй болоод ирэхээр малчдын ноолуурыг зах зээлийн үнээр худалдан авах боломж бүрдэнэ. Хятадууд аль болох хямд өртөгөөр л авахыг боддог.

Аливаа зүйл сууриасаа эхлээд хөгждөг. Үүнтэй адил эхний шат буюу угаах дараа нь самнах, ээрэх, сүлжих гээд явж байгаа. Сууриас нь эхлээд сайтар хөгжүүлэх нь алсдаа дэлхийн зах зээлд жинхэнэ эцсийн бүтээгдэхүүн бэлэн хувцас бусад хэрэглэлээр өрсөлдөх боломжийг бүрдүүлэх юм.

Мөнгөн хөрөнгийн дутагдалтай хавар бүр нүүр тулдаг ноолуурын дотоодын компаниуд арилжааны банкны богино хугацаатай, өндөр хүүтэй зээл авах аль эсвэл малчдаас ноолуурыг нь зээлэх зарчмаар худалдан авч, үйлдвэрлэлээ явуулдаг байдлыг ноолуур хөтөлбөр ийнхүү халж байгаа нь араасаа эерэг үр дүн дагуулж эхлээд байна.

Б.Номуун

Эх сурвалж: “Өнөөдөр” сонин

44 COMMENTS

  1. I simply needed to say thanks once more. I do not know what I might have taken care of without the actual creative ideas shown by you relating to such a topic. It has been a very horrifying situation in my position, however , taking note of a new professional approach you solved the issue forced me to weep with contentment. I’m thankful for this information and then sincerely hope you are aware of an amazing job your are carrying out training other individuals thru a blog. I’m certain you’ve never got to know all of us.
    cheap jordans

  2. Thank you a lot for giving everyone such a breathtaking chance to read critical reviews from this website. It’s usually so useful and also jam-packed with fun for me and my office mates to visit your web site at the least 3 times per week to learn the newest things you have got. And of course, I’m always impressed with all the magnificent tips and hints you serve. Certain 1 points in this posting are surely the most efficient I have had.
    golden goose sneakers

  3. Thanks for every one of your efforts on this site. My mother loves working on internet research and it’s really easy to understand why. A number of us hear all about the dynamic manner you make sensible techniques on the website and as well cause participation from other people on the matter and our own girl is always becoming educated a great deal. Have fun with the rest of the year. You have been conducting a wonderful job.
    kate spade handbags

  4. I definitely wanted to post a small message to be able to appreciate you for some of the nice advice you are showing here. My considerable internet research has at the end of the day been honored with good facts and strategies to share with my contacts. I ‘d assert that most of us website visitors are very much blessed to be in a good website with very many brilliant people with valuable basics. I feel extremely happy to have discovered your entire site and look forward to some more entertaining minutes reading here. Thanks a lot again for all the details.
    [url=http://www.goldengoose.us.com/golden-goose-slide-women-slide-sneakers-c-26_28.html]Women Slide Sneakers[/url]

  5. I would like to voice my respect for your kind-heartedness giving support to those who need help with in this situation. Your personal dedication to passing the message all over has been rather good and have without exception made many people like me to arrive at their dreams. Your personal helpful facts entails so much a person like me and a whole lot more to my office colleagues. Best wishes; from everyone of us.
    lebron 15

  6. This is the right blog for anybody who needs to seek out out about this topic. You notice so much its nearly laborious to argue with you (not that I really would want匟aHa). You positively put a new spin on a topic thats been written about for years. Great stuff, simply great!
    adidas ultra

  7. My spouse and i felt so contented Emmanuel could deal with his basic research through the precious recommendations he discovered from your weblog. It is now and again perplexing to simply continually be releasing solutions which often some others might have been trying to sell. Therefore we see we need you to thank for this. The specific illustrations you made, the straightforward site menu, the relationships you can assist to promote – it is many terrific, and it’s really assisting our son and the family believe that that subject is brilliant, which is tremendously indispensable. Many thanks for the whole lot!
    adidas outlet

  8. My husband and i felt quite fortunate Chris managed to deal with his analysis through the precious recommendations he was given using your web page. It is now and again perplexing just to always be giving freely helpful tips which others could have been selling. We already know we need the writer to be grateful to because of that. The specific explanations you have made, the simple website menu, the relationships you give support to engender – it is everything spectacular, and it is letting our son in addition to our family imagine that this article is enjoyable, and that’s unbelievably vital. Thank you for all!
    asics running shoes

  9. I wish to voice my love for your kindness supporting individuals who require help on that study. Your special commitment to getting the solution all through turned out to be incredibly useful and has regularly enabled employees much like me to realize their objectives. Your warm and helpful hints and tips denotes a whole lot a person like me and especially to my mates. Regards; from all of us.
    bape hoodie

  10. After research just a few of the blog posts on your website now, and I actually like your method of blogging. I bookmarked it to my bookmark web site checklist and will be checking back soon. Pls take a look at my web site as nicely and let me know what you think.
    Adidas NMD Men Women Mesh Surface Peru

  11. My husband and i ended up being fortunate that Chris could conclude his investigation from your precious recommendations he had when using the web page. It is now and again perplexing to just possibly be making a gift of instructions that many men and women could have been selling. And we discover we have got the writer to appreciate for that. All the illustrations you have made, the easy website menu, the friendships you will make it easier to promote – it is everything great, and it’s facilitating our son and the family do think that topic is cool, which is certainly truly pressing. Thanks for the whole lot!
    tory burch outlet

  12. Needed to compose you a tiny remark to thank you so much the moment again considering the nice techniques you’ve contributed on this site. It’s really strangely open-handed of people like you to provide unreservedly all many individuals would have marketed as an e-book to make some bucks on their own, precisely seeing that you might have done it if you decided. The suggestions as well acted to become fantastic way to be aware that other people online have similar zeal the same as mine to understand a good deal more in regard to this problem. I believe there are millions of more enjoyable instances up front for many who scan through your blog post.
    air jordan 11

  13. Thank you a lot for providing individuals with remarkably terrific chance to read in detail from this blog. It is always very brilliant and as well , jam-packed with amusement for me and my office peers to visit your blog really thrice per week to study the fresh tips you will have. Of course, I am also usually fulfilled with your impressive creative ideas you serve. Some 2 ideas in this post are undoubtedly the most efficient we have had.
    balenciaga shoes

  14. My spouse and i have been really ecstatic that Chris could complete his web research from the precious recommendations he was given when using the blog. It’s not at all simplistic just to possibly be handing out tactics which often some people might have been making money from. We really acknowledge we have got you to appreciate because of that. The most important explanations you’ve made, the simple blog menu, the friendships your site help to promote – it’s all terrific, and it’s leading our son in addition to the family consider that that issue is enjoyable, which is exceedingly indispensable. Thanks for the whole lot!
    michael kors handbags

  15. I intended to compose you this very small remark to give thanks as before with your pleasant secrets you’ve shown at this time. This has been open-handed of you in giving without restraint exactly what many of us could have offered for an e book in making some cash for themselves, chiefly seeing that you could possibly have done it if you ever considered necessary. These solutions also acted to be a good way to be sure that some people have a similar keenness like my personal own to see more when considering this matter. I’m certain there are numerous more pleasant situations up front for individuals who look over your blog post.
    links of london

  16. I wish to get across my respect for your generosity in support of those individuals that should have guidance on your content. Your special commitment to getting the solution around was certainly valuable and have without exception empowered others much like me to reach their ambitions. Your valuable key points entails so much a person like me and extremely more to my office colleagues. Best wishes; from all of us.
    off white shoes

  17. My wife and i felt so glad Chris could finish off his web research with the ideas he obtained out of the site. It’s not at all simplistic to simply possibly be releasing helpful hints other people have been trying to sell. And we also remember we have the website owner to give thanks to because of that. All of the illustrations you made, the straightforward website menu, the friendships you help instill – it’s many impressive, and it is assisting our son in addition to us consider that that situation is thrilling, and that’s incredibly mandatory. Thank you for the whole lot!
    goyard bags

  18. I wish to express my thanks to the writer for bailing me out of this type of condition. After scouting throughout the the net and obtaining ways which are not helpful, I figured my life was well over. Being alive without the presence of answers to the issues you have solved by way of the blog post is a crucial case, and the ones that might have badly damaged my career if I had not come across the blog. That natural talent and kindness in maneuvering every aspect was excellent. I don’t know what I would’ve done if I hadn’t come across such a solution like this. I can now relish my future. Thanks for your time so much for this high quality and sensible help. I will not be reluctant to refer your web sites to any individual who would like direction about this issue.
    longchamp bags

  19. I precisely desired to appreciate you once again. I’m not certain what I would’ve created without those smart ideas shared by you regarding such industry. It had been the challenging crisis in my opinion, however , spending time with the very specialised tactic you treated that made me to cry with delight. I am happy for this advice and in addition pray you are aware of a powerful job that you are providing instructing people today through the use of your web page. Most likely you have never encountered any of us.
    adidas nmd r1

  20. My husband and i ended up being satisfied Louis managed to deal with his reports from the ideas he came across through your site. It’s not at all simplistic to simply be giving out concepts that people today may have been trying to sell. Therefore we recognize we’ve got the writer to be grateful to because of that. The type of explanations you have made, the straightforward web site menu, the friendships you will help create – it’s many incredible, and it’s really assisting our son in addition to our family know that that subject matter is entertaining, and that is really vital. Thank you for everything!
    cheap nba jerseys

  21. Thank you so much for providing individuals with an extremely brilliant possiblity to check tips from this web site. It is often very awesome and as well , packed with a good time for me personally and my office acquaintances to visit your site more than 3 times in one week to read the fresh items you have got. And definitely, I’m certainly motivated for the eye-popping creative ideas you give. Some two facts on this page are truly the most suitable we’ve ever had.
    michael kors

  22. I in addition to my friends happened to be studying the great information and facts located on your site while before long I got an awful feeling I had not expressed respect to the blog owner for those techniques. All the men were definitely as a consequence very interested to study all of them and already have sincerely been tapping into these things. Thank you for genuinely very thoughtful and then for using certain incredible issues millions of individuals are really wanting to know about. My honest apologies for not saying thanks to sooner.
    michael kors handbags

  23. I wanted to compose you this very small remark just to thank you so much as before for the nice knowledge you have documented on this page. This is open-handed with people like you in giving unreservedly what a number of people could possibly have made available for an e book to get some dough for their own end, most notably now that you could have tried it in case you wanted. These basics also served to become a good way to be aware that most people have a similar zeal just like my personal own to know the truth lots more when it comes to this condition. I think there are some more fun periods in the future for folks who check out your website.
    yeezy boost 350 v2

  24. Thank you so much for giving everyone such a brilliant possiblity to read in detail from this blog. It’s always very lovely plus jam-packed with amusement for me personally and my office friends to visit your web site particularly thrice in a week to learn the latest things you will have. Not to mention, I’m at all times contented with the cool hints you give. Selected 2 areas on this page are essentially the best I have ever had.
    yeezy boost 350 v2

  25. I’m writing to let you be aware of of the incredible discovery our girl encountered using your web site. She figured out some issues, not to mention what it’s like to possess an excellent giving mood to get other people without hassle comprehend several impossible issues. You undoubtedly did more than our expected results. Thanks for providing those effective, dependable, informative not to mention fun tips on this topic to Julie.
    michael jordan shoes

  26. I must express some thanks to you just for rescuing me from this trouble. Right after browsing through the online world and coming across opinions which were not productive, I was thinking my entire life was well over. Living without the presence of approaches to the issues you’ve resolved as a result of your good article content is a serious case, as well as ones which may have in a wrong way affected my career if I had not come across the blog. The skills and kindness in taking care of all the details was vital. I don’t know what I would have done if I hadn’t encountered such a point like this. I am able to at this point relish my future. Thanks a lot very much for your high quality and amazing help. I won’t think twice to suggest your site to anyone who desires guide about this situation.
    yeezy 700

  27. I must show my thanks to this writer for bailing me out of this situation. As a result of browsing throughout the online world and finding advice which are not productive, I was thinking my life was done. Living without the presence of approaches to the problems you have fixed by means of your entire report is a critical case, as well as ones that could have badly damaged my career if I hadn’t come across your website. Your own training and kindness in touching all the pieces was helpful. I don’t know what I would’ve done if I had not encountered such a solution like this. I’m able to at this moment relish my future. Thanks very much for the expert and result oriented help. I won’t be reluctant to endorse your site to anyone who will need guidelines about this issue.
    ysl handbags

  28. I not to mention my buddies were found to be going through the great strategies located on your web page and unexpectedly got a terrible suspicion I had not expressed respect to you for those techniques. Those ladies became as a consequence happy to read through all of them and have now in truth been making the most of those things. Appreciate your being indeed helpful as well as for choosing this sort of impressive resources most people are really desperate to know about. My very own sincere regret for not expressing gratitude to you earlier.
    hermes belts for men

  29. I wanted to write you this very little word to be able to say thanks once again over the magnificent principles you have featured on this page. It was certainly remarkably open-handed of you to deliver freely just what a number of us could possibly have marketed for an e book to earn some dough for themselves, mostly considering the fact that you could have done it if you ever desired. These suggestions additionally served to become great way to be sure that some people have the identical dream similar to mine to learn much more concerning this problem. I know there are a lot more enjoyable opportunities up front for many who read through your blog post.
    cheap jordans

  30. I want to express thanks to the writer just for rescuing me from this particular problem. After surfing around throughout the search engines and obtaining ideas which were not productive, I figured my entire life was done. Existing without the solutions to the problems you’ve fixed as a result of this website is a critical case, and those that could have in a negative way damaged my career if I hadn’t come across your blog. Your own personal natural talent and kindness in playing with the whole thing was very useful. I don’t know what I would have done if I hadn’t discovered such a subject like this. I can now look forward to my future. Thanks very much for the impressive and result oriented help. I won’t hesitate to refer your web page to any individual who wants and needs guidance about this issue.
    adidas pure boost

  31. I needed to write you one bit of note so as to say thanks a lot yet again for all the awesome guidelines you’ve shown on this site. It was certainly extremely open-handed of people like you to offer openly all that a number of us would’ve supplied for an electronic book in order to make some bucks for their own end, particularly considering the fact that you could have done it in case you considered necessary. The principles as well acted to become a fantastic way to recognize that many people have the same zeal like my personal own to know the truth great deal more with respect to this issue. I believe there are many more enjoyable moments in the future for many who take a look at your site.
    foamposites

  32. I precisely wished to say thanks again. I do not know the things that I would have followed in the absence of the actual ways documented by you regarding such concern. This was the hard dilemma in my opinion, nevertheless seeing a specialized fashion you treated the issue forced me to leap over fulfillment. I am happy for your support and wish you know what an amazing job that you are providing instructing most people by way of your blog. I am sure you haven’t got to know any of us.
    yeezy boost 350

  33. Needed to draft you this very little word to be able to thank you so much yet again for these beautiful views you’ve shown on this page. It’s quite particularly open-handed with people like you to give openly precisely what a lot of folks would’ve advertised as an e book to end up making some dough for their own end, most importantly now that you could have tried it if you considered necessary. These ideas also acted as the great way to fully grasp that many people have the identical desire the same as mine to realize a little more on the subject of this issue. I know there are millions of more fun situations ahead for individuals that look over your site.
    adidas yeezy

  34. I just wanted to develop a brief note to appreciate you for those pleasant tips and tricks you are placing at this website. My time-consuming internet research has at the end of the day been compensated with reasonable knowledge to talk about with my great friends. I ‘d repeat that many of us visitors are truly fortunate to exist in a really good website with very many special people with very beneficial things. I feel somewhat grateful to have discovered your entire webpage and look forward to really more brilliant moments reading here. Thanks again for everything.
    longchamp bags

  35. I definitely wanted to compose a word to be able to express gratitude to you for all of the pleasant techniques you are sharing at this site. My time intensive internet lookup has finally been compensated with extremely good facts and strategies to exchange with my partners. I ‘d point out that many of us website visitors are very much blessed to exist in a fabulous website with so many wonderful people with valuable solutions. I feel pretty privileged to have come across your entire site and look forward to plenty of more excellent minutes reading here. Thanks a lot once more for everything.
    ferragamo belt

  36. Thank you a lot for providing individuals with an exceptionally nice possiblity to read critical reviews from this site. It is usually so brilliant and full of a great time for me and my office co-workers to visit your website really thrice in one week to read the fresh tips you have. And lastly, I’m also always fulfilled with your fabulous things you give. Selected 4 tips in this article are unequivocally the most efficient we have all ever had.
    yeezy boost 350

  37. Thank you for each of your labor on this web site. Gloria really loves working on research and it’s easy to see why. All of us know all concerning the dynamic means you present useful techniques on this blog and in addition welcome response from some other people about this content so our favorite daughter is truly studying a whole lot. Enjoy the rest of the year. You are always carrying out a remarkable job.
    air max 270

  38. My spouse and i got now thankful that Emmanuel could carry out his studies out of the ideas he discovered in your web pages. It is now and again perplexing to just choose to be releasing techniques that many men and women might have been trying to sell. And we remember we’ve got the website owner to be grateful to for this. All of the illustrations you have made, the straightforward blog menu, the friendships you can assist to foster – it is many extraordinary, and it’s really letting our son in addition to our family imagine that the theme is enjoyable, which is certainly incredibly mandatory. Thanks for all the pieces!
    adidas gazelle

  39. I simply needed to appreciate you yet again. I do not know the things I would’ve followed without the type of tactics contributed by you about this problem. It truly was a alarming situation for me personally, nevertheless noticing your specialized avenue you handled the issue took me to cry for happiness. Now i’m happier for your information as well as pray you really know what an amazing job that you’re carrying out educating most people via your blog. Most likely you’ve never encountered all of us.
    supreme clothing

  40. I am only commenting to let you be aware of what a fantastic discovery my child developed visiting your web site. She picked up many things, including what it’s like to possess a wonderful coaching character to have other folks without problems have an understanding of certain tricky subject areas. You actually exceeded visitors’ desires. Many thanks for providing such informative, trusted, explanatory and also unique thoughts on this topic to Sandra.
    golden goose sneakers

  41. I’m also commenting to let you understand of the impressive experience my princess obtained going through your blog. She learned lots of pieces, not to mention what it’s like to possess a marvelous coaching mindset to make certain people quite simply learn several grueling things. You undoubtedly surpassed people’s expectations. Thanks for providing such effective, healthy, informative as well as fun tips about the topic to Tanya.
    longchamp outlet

  42. I’m also writing to let you know of the excellent discovery our princess had visiting your webblog. She learned some details, most notably how it is like to have an excellent giving mood to let many others smoothly completely grasp chosen impossible subject matter. You truly surpassed people’s desires. I appreciate you for providing those productive, healthy, informative and cool tips about that topic to Gloria.
    golden goose outlet

  43. I want to show some thanks to this writer just for rescuing me from this difficulty. After researching throughout the internet and obtaining thoughts which were not beneficial, I assumed my life was over. Existing devoid of the approaches to the difficulties you’ve fixed all through your entire write-up is a critical case, as well as the ones that might have negatively damaged my career if I hadn’t come across the blog. Your good understanding and kindness in touching every aspect was crucial. I don’t know what I would have done if I hadn’t discovered such a solution like this. It’s possible to at this point look forward to my future. Thanks for your time very much for your specialized and result oriented guide. I won’t be reluctant to refer your site to any person who should receive support about this subject matter.
    off white clothing

Сэтгэгдэл үлдээх

Please enter your comment!