fbpx

Улс төр

/

МАН-ын даргын суудал ганхаж, МАНь эмэгтэйчүүд бужигнаж эхлэв үү

АН задарч, МАН гэдсэндээ хөлөө жийлцэж буй өдрүүдийн гол хорчдын нэг хэсэг нь эмэгтэйчүүд. Төдийлөн цойлж тодроод толгойд гараад ирэхгүй ч тэр энийг хутган, тэвнэ зүү шидэлцүүлэгчид бүсгүйчүүд байдаг нь үнэн. Ялангуяа

/

Тэрбумын өртөгтэй гарын үсгийн эрэлд буюу Хүкийн тэсч үлдэх 5 хоног

Өндөржүүлсэн бэлэн байдлын хугацааг 4 хоногоор сунгав. Энэ нь дотоодод эрчтэй тархаж буй цар тахлын эсрэг хариу арга хэмжээ авахад хүрэлцэх хангалттай хугацаа огтхон ч биш юм. Харин ирэх 7 хоногийн даваа гараг хүртэл Засгийн газар завсарлага авч, Хүк суудалдаа

“Нүхт тур” руу их хэмжээний мөнгө яагаад шилжүүлэв, Л.Оюун-Эрдэнэ сайдаа!!!

//

Зорчигчдын хоолыг зогсоосон атал “Нүхт тур” руу их хэмжээний мөнгө яагаад шилжүүлэв…… МИАТ компанийн сэжиг бүхий гүйлгээ, цар тахлын хүнд үед байж боломгүй гэрээ

Б.Болор-Эрдэнийг гомдоолоо хэмээн ЭЦГ-аас тус сайтыг хар жагсаалтад оруулах хүсэлт хүргүүлсэн үү?

/

-Албан тушаал, эрх мэдлээ урвуулан ашиглагчдыг анхааралдаа авна уу, Авлигатай тэмцэх газар!- Манай сайт Харилцаа холбоо, мэдээлэл технологийн газрын дарга Б.Болор-Эрдэнийг шүүмжилж бичсэн. Гэтэл

Рио Тинто Монголоос гарах шалтаг хайн, улстөрчдийг эр эмгүй зодолдуулав уу

/

Хөрөнгө оруулагчдыг ад үзсэн А хувилбарыг нь эмэгтэй улстөрчид самарсан тул өнөөдрөөс Засгийн газар руу чиглүүлсэн Б хувилбартаа шилжсэн гэнэ

Улстөрчдийн зодоон, хуваагдал, тэмцэл бүр үнэн байхаа болив. Монголын улстөр дэх ноёд хатдын ард гадныхан байж, өгөршсөн яс шидлэн уралцуулах нь гэм биш зан болж…

АН-ынхан хоноц хоноцдоо дургүй, хонуулсан айл хоёуланд нь дургүйн үлгэрээр нэг нь нөгөөгөө хөөж өөрсдийн байтугай хөндлөнгийн хүний хошного улаймаар булайгаа чирч байгаа. УИХ-ын гишүүн Ж.Батсуурь, Н.Ганибал нарыг АН-ын бүлгийн даргаар ажиллаж байсан Д.Ганбат хөөж, хаяаг нь бараадаж хатавчинд сууж буй Н.Алтанхуяг, С.Ганбаатар нарыг АН-д түй ч хамааралгүй нөхөд хэмээн зарласан. Үүнээс цагийн дараа О.Цогтгэрэл Д.Ганбатыг бүлгийн даргаас огцруулж, Д.Ганбатад хөөгдөөд байсан Н.Ганибалыг томилж бантан болгосон билээ.

Ээлж дараалан хөөж, хөөгдсөн Д.Ганбат, О.Цогтгэрэлийн хэн хэн нь эл үйлдлээ ирэх сарын 5-нд болох Их хуралтай холбон, хутган үймүүлэгч нь эрх баригч нам гэж буруутган элэг доог болов.

Өнгөрөгч 20-ны өдөр АН-ын Үндэсний бодлогын хорооны ээлжит бус хурал цахимаар болж “Эв нэгдлийн их хурал”-аа ирэх сарын 5-нд товлоод байгаа.

Монголын хоёр дахь том улс төрийн хүчин болох АН эрх мэдэл, эд хогшлоо булаалдсан Х.Баттулга, Ц.Элбэгдорж нарын хөлд үрэгдэн дотоодын байтугай харилцагч улс орнуудын улстөрчдийн амны зугаа боллоо. Тэдний зодоон үргэлжилсээр.

УИХ-ын гишүүн асан Ж.Батзандантай нэгийгээ үзэж, нэхий дээлээ уралцахдаа тулж байсан Хөх хот дахь консул асан Д.Мөнх-Эрдэнэ энэ сарын 19-нд УИХ дахь АН-ын бүлгийн зөвлөх хэмээх сэтэртэй болсон. Эбэ-гийн дуу хоолой гэсэн үг.

Тэрбээр шинэ сэтрээ зүүсээр Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулга, хотын дарга Д.Сумъяабазар нарын хуудуутай явдлын талаар лайв хийж эхлэв. Өчигдөр Х.Баттулга, Ц.Нямдорж, Д.Сумъяабазар, Х.Нямбаатар, “Херо”-гийн Л.Баатар нарыг АТГ-т шалгуулахаар өглөө. Харамсалтай нь, энэ бүгдийг шударга үнэнийг эрж хайсан иргэн Д.Мөнх-Эрдэнийн дуу хоолой, үйлдэл гэж харахаасаа илүүтэй Эбэ-гийн нүүдэл гэж тайлбарлагсад их байна.

Ц.Элбэгдорж, Ц.Нямдорж нар урт удаан жилийн хоршин тоглогчид.

Өнгөн дээрээ өстөн мэт харагддаг ч ингэж харагдуулж тоглодог маневр мань хөгшчүүлийн аль алинд бий. Мэдлэг, боловсролоор дулимаг Д.Мөнх-Эрдэнийг консул болгон өөд татсан хүн бол Эбэ. Тэгэхээр Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Ц.Нямдоржийг АТГ-д матсан нь булзааруулах тактик төдий харагдаж байгаа юм. Ингэхгүй бол Ерөнхий сайдынхаа зөвлөхийг оролдсон нүгэлтэн болж “там”-д унах байсан биз.  

Ц.Нямдоржийн өндөр үнэтэй амбаар, нууц амрагуудын хэрэг гэдэг бол үнэндээ улиг болсон сэдэв. АТГ-ын шалгалтаар хэдэнтээ орчихсон. Тиймээс АТГ-аас Ц.Нямдоржид холбогдох асуудалд шалгалт явуулж цаг үрэх шаардлагагүй. Нөгөөтэйгүүр, үзэсгэлэнт хос амбаарынхаа дээгүүр дрон нисэлдэхийг хараад тайван амгаланаар цай оочлоод суух хүн Ц.Нямдорж мөн үү. Жинхэнээсээ ийм явдал болбол МАН-ын генсэкийн энгэрийн сарнай гэгддэг Обуна нь харайж ирээд “буудаад” унагачих байсан биз.

Дуучин С.Жавхлан хүртэл “төв талбайн тийрэн” гэж хэлүүлэхдээ тултал адлагдан суулт зарлаж, Засгийн газраас 4 тэрбумыг шантаажилсан хэрэгт унан барин чичлүүлж явааг ч Эбэ, Нямка хоёрын хоршил гэж байгаа. Тэрбайтугай “Хамаг Монгол” төслийг санхүүжүүлэгч гэгддэг Эбэ талбай дээрх өчигдрийн тойрон бүжгийг “дэглэсэн” гэнэ.

Ц.Нямдорж Ц.Элбэгдоржийн аль алинд хамтарч байгаад АН-д төдийгүй МАН-д хувьсгал хийх түмэн шалтгаан бий.

МАН-ын Их хурал ирэх сард болно. Их хурлаар намын дарга, Ерөнхий сайдын асуудал хөндөгдөнө. Энэ үеэр Н.Энхбаяр барьцаа ахиулна. Энэ бол Ц.Нямдоржийн хувьд зүгээр сууж болохгүй шалтаг.

Н.Энхбаяр хүүгээ УИХ-ын гишүүн болгоод сэтгэл ханах нэгэн биш. Эцсийн зорилго ч тэр бус.

Оймстой нь гозолзуулсан нөхдөөс хариугаа авах цаг мөч алхам алхамаар ойртож байхад тэр юунд зогсох билээ. Тэрбээр АТГ-т ачигдахын өмнө Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдаар ажиллаж байсан Ц.Нямдоржийн өрөөнд хэдэнтээ орж, аврал эрсэн талаараа өөрөө хэлдэг. Харамсалтай нь тэр халгаагаагүй.

Үнэндээ Ц.Нямдорж Н.Энхбаярт туйлын дургүй. Үүнийгээ ч нуудаггүй. Ямартаа Н.Энхбаярыг саатуулагдсаны дараа “Манайх телевизгүй учир юу болсныг үзсэнгүй” гэж басамжлан мушилзаж байхав. Иймээс Н.Энхбаярын байр суурь нам дотор батжих нь Ц.Нямдоржид хамгийн их түгшүүртэй байгаа юм.

Ядаж байхад МАН-ын дарга, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ Х.Баттулгыг дэргэдээ авч, түүний үгнээс сөөм гажихгүй амьдрах болсон. Тиймээс “Херо” Л.Баатар, Х.Нямбаатар гэх эмзэг цэгээр буюу ах дүү, төрөл төрөгсдөөр нь оролдож эхэлсэн нь энэ гэх яриа намын тогоонд нууц байхаа болив. Д.Сумъяабазар хотын дарга болмогцоо Циркийн арын нийтийн эзэмшлийн зориулалтыг өөрчлөн Д.Дагвадоржийн эхнэрт өгсөн асуудлыг ил гаргаж ирсэн нь ч Нийслэлийн МАН-ыг эрхшээлдээ оруулахаар хөдөлсний баталгаа гэж байгаа.

Эцсийн дүндээ Увсын бүлэглэл, Сү.Батболдын хүрээлэл У.Хүрэлсүх, Л.Оюун-Эрдэнэ нарыг басч яваад ийм байдалд хүрсэн нь үнэн.

Оройтсон ч гэлээ зүгээр суултай биш. Н.Энхбаяр өөрийгөө гололгүй унаж босон мөлхсөөр энэ хүрчихээд байхад ядаж л “Монголын төмөр зам”-ын удирдлагыг Х.Баттулгад алдаж болохгүй шүү дээ.

Гэвч тэд оройтсоныг Х.Хэрлэнгийн томилгооноос ойлгож болно.

Х.Хэрлэн “УБТЗ” ХХН-ийн дарга болохтой зэрэгцэн У.Хүрэлсүхийн ОХУ-д хийх албан айлчлал товлогдчихлоо. Чухамдаа Х.Баттулга Увсын бүлэглэлээс өрсч У.Хүрэлсүхтэй тохироо хийн Х.Хэрлэнгээр “УБТЗ”-ыг мануулж амжив.

Ц.Элбэгдорж Эрдэнэтийн 49 хувийг хэрхэн халаасласныг тэр мэднэ.

“УБТЗ” ХХН ч яг тэр замаар золигт гаран хувьчлагдчих дөхөв. Одоо харин хэсэгтээ амсхийж болох нь. Х.Баттулгын хувьд Х.Хэрлэнг зайлуулах тийм төвөгтэй биш.

Улаанбаатар төмөр замаа түр хойш тавиад Рио тинтод анхаарал хандуулахгүй бол Оюутолгойн асуудал Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын алган дээр амь тавихаар болж байна. Сү.Батболдын фракц унтарч байгаа галаас ялгаагүй байгаа энэ үед “Рио Тинто” Монголын талд өөрсдийн хувиа зарж, дабль ашиг хийж аваад алга болох бэлтгэлээ хэдийнэ базаачихсан бололтой.

“Рио Тинто” компани Оюутолгойд оруулсан хөрөнгө оруулалтаа хэд нугалаад аль эрт халааслачихсан.

Тэдэнд гүний уурхай руу орж үйл тамаа идэнгээ гэдсэндээ хөлөө жийлцсэн хэдэн тэнэг монголчуудтай үзэлцэх хэрэг байхгүй. Гэлээ гэхдээ үүргэвчээ үүрээд гараад явчихаж бас болохгүй. Олон улсын түвшин дэх нэр нүүрээ бодолцох хэрэгтэй.

Монгол ноёд хатдын дунд яс хаяж, монголчууд өөрсдөө хөрөнгө оруулалт хүсээгүй, хөрөнгө оруулагчдыг хөөж, баалдаг гэх мессэжийг үлдээгээд  гарч явах нь Рио тинтод гоё.

Тиймээс хөрөнгө оруулагчдыг ад үзсэн, хөөж туусан үзэгдэл их бага хэмжээгээр үүсэх хэрэгтэй байсан учраас Х.Булгантуяа, Х.Ганхуяг нарын гараар могой бариулж Хөрөнгө оруулалтын тухай хууль нэртэй ч Гадаадын иргэн харьяатын асуудлыг оруулан, өнөөх нь чуулганаар хэлэлцэх асуудлын нэлээд хойгуур буюу 52-т жагссан байсныг нь УИХ-ын дарга Г.Занданшатар АНУ руу яваад ирснийхээ дараахан яаралтай хэлэлцэх төсөл хэмээн түргэн дээр нь тавиулж, бүх юм яаг Рио тинтогийн хүссэнээр явж байлаа хэмээн зарим эх сурвалжаас хэлж байна.

Монголд хөрөнгө оруулалт хэрэггүй, хөрөнгө оруулагчдыг хөөж гарга хэмээн сошиалд хүчтэй давалгаа үүсэх ёстой байсан бөгөөд үүгээр шалтаглан өрөнд баригдан өтөнд идэгдээд байсан Рио тинто уйлан хайлан гомдоод, Монголоос гарч явах байсан юм байх…

Ийм сценари бичигдэн, энэхүү ажиллагааг нь Сү.Батболд, Д.Цогтбаатар нар хилийн чанадаас удирдсан, тэрбайтугай гадныхныг үзэн яддаг, үгүйсгэдэг зарим нэг хөдөлгөөнийхнийг ч хөлсөлсөн байсан гэлцэж байна.

Бүх юм төлөвлөснөөр өрнөж, түс тас түмпэн шанагадаа тулчихсан явж байтал гэнэт хүүхнүүд нь уйлалдан муудалцаж, өөрийгөө өөрөө муулуулж, эргээд түүнийгээ өмгөөлүүлдэг улстөрийн хорон технологи ашиглан үндсэн сэдвээсээ халин самрагдсан тул хилийн цаана явсан Д.Цогтбаатар яаран сандран буцаж ирсэн гэнэ.

Улстөрөөс хэт холдсоны уршиг болж, УИХ-ын гишүүн Н.Учрал хүртэл хүүхнүүдийн бохир технологид оролцон эхний төлөвлөгөөг нь санамсаргүйгээр гажуудуулсан тул “Монголын Засгийн газар Рио тинтогийн саналд хариу өгөхгүй удааж байна” гэх удаах сценариа бичин өнөөдрөөс цацаж эхэлсэн бололтой. Энэ ажиллагааг мөн л Д.Цогтбаатар удирдаж байгаа гэх мэдээллийг эх сурвалжаас өгч байна.

Дэлгэрэнгүйг эргэн мэдээлэх болно.

Эрэн сурвалжлах сэтгүүлчдийн НАЖ МОГОЙ үндэсний холбоо

Үнсүүлж үлддэг Хаян өшиглүүлж хөөгддөг ЦАГ буюу “Эрдэнэс Монгол”-ыг ГАЛЧ сонирхсон нь

/

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ “Эрдэнэс Монгол”-ын гүйцэтгэх захирал Д.Хаянхярвааг золигт гаргаж, Х.Баттулга эзэн суухаар шийдэв бололтой. Эс бөгөөс түүний тэргүүлсэн Засгийн газар амь тавихын өмнөх ширээн дээр байна.

2020 оны УИХ-ын сонгуулиар Д.Хаянхярваад тухайн үеийн намын даргаар ажиллаж байсан У.Хүрэлсүх мандат олгохоос татгалзсан. Ингэхдээ Дархан-Уул аймагт сонгуулийн сурталчилгаа хийх үеэрээ “Д.Хаянхярвааг сайд болгоно” гэж горьдлогын ганц мөсөн чихэр долоолгочихоод арилж байв. Гэхдээ Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар эсрэг ажиллахаас нь айж оны өмнөхөн “Эрдэнэс Монгол”-ын гүйцэтгэх захирлаар томилж бүлэг фракцийнхны нь дайралтын хүчийг чүд сулруулсан билээ.

Хууль бус алт олборлогчдын уршгаас эхтэй Дархан-Уул аймгийн Хонгор сумын хордлогын асуудал Д.Хаянхярваагаас салдаггүй.

Хонгорын хордлого, нутгийн иргэдийн тэмцэл Д.Хаянхярваагийн улс төрийн урт замд саад бус эсрэгээрээ түмэнд танигдах түвэг багатай хар пиар болсон нь үнэн.

Завхан гаралтай Д.Хаянхярваа Дархан-Уул аймагт ирж суурьшсан нэгэн. Дархан хотын Угсармал барилга үйлдвэрлэлийн нэгдэлд эдийн засагчаар ажлын гараагаа эхэлж байсан түүнийг аймгийн Засаг ноён болтол нь нутгийн уулс түшсэн уг нь.

Гэвч тэрбээр аймгийн Захиргааг Завхан нутгийнхнаар дүүргэж, хөл гар, хүзүү сээрээ бөхөөхөн шиг бэхлээд авсан бөгөөд өдгөө Дархан-Уул аймаг түүний вант улс мэт болсон. Тэнд Хаянгүй юм ховор. Шил, толь болсон барилгуудад нь хүртэл түүний шошго зүүлгээстэй.

Цэцэрлэг, сургуулийн захирлууд хүртэл түүний гараас хэлхээтэй байдаг гэж байгаа. Тиймээс У.Хүрэлсүх Хаян вангийн нутгаар дайран өнгөрөхдөө иргэдэд нь “Ван, гүнг тань сайд болгомц” гэж аядуухан амлаад мурьсан хэрэг.

М.Энхболдын фракцид багтдаг “Дарханы ван” холын амбицтай. М.Энхболдыг намын даргаар ажиллах зурвас хугацаанд УИХ дахь МАН-ын бүлгийн даргаар ажиллаж амжсан. Намын даргад үе үе соохолзон нэрээ дэвшүүлдэг ч духан дээрээ үнсүүлээд хоосон хоцордог хонх дамар байв.

Гомдохынхоо эрхэнд У.Хүрэлсүхийг Ерөнхий сайд болсны дараахан хэдэнтээ жингэнэж, ЖДҮ-чидтэй тэмцэнэ гэж хашгичиж яваад худтайгаа нийлж Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас авсан байсан дэмжлэгээ зарлуулж, сэгсчүүлэхээ дөхсөн.

Тэрбээр худ ургийн хэлхээт Р.Болорсайхантайгаа “Газар Өгөөж” компанийг нийлэн байгуулж, ХААХҮЯ-наас Хүнсний улаан буудайн урамшууллаар 2017 онд 58.8 сая, 2018 онд 166.5 сая төгрөгийг халаасалсан байсан нь илэрч амаа алгадуулсан нь саяхан.

Түүний компани Хятадын Хао Тяньтай хамтран 2008 оноос эхлэн рапс ургамлыг БНХАУ руу экспортолдог. Рапс газрын хөрсний хамаг шимийг сордог учраас Хятадууд өөрийн хөрсөнд тариалахыг хүсдэггүй.

Харин Д.Хаянхярваа нарын амин хувийн эрх ашгийг тэргүүнд тавьсан нөхөд эх орныхоо хөрсөнд уршиг ихт рапсыг их хэмжээгээр тарьж Хятад руу гаргадгийг намын дарга нар нь ил болгон шүүмжилж, урж идчих гээд явдаг байсан Д.Хаянхярвааг улс төрийн хувьд унтаа нэгэн болгосон билээ.

У.Хүрэлсүхийг чадваргүй, хэлсэндээ хүрдэггүй, худалч хэмээн зүхэж явсан тэрбээр чимээгүй болж, хөрөнгөтэй фракцын нөмөрт явсны шанд “Эрдэнэс Монгол”-ын гүйцэтгэх захирлын тамга бариад жил болоогүй байсан юм.

“Эрдэнэс Монгол” компани 2007 онд байгуулагдсан цагаас хойш 8 захирлын нүүр үзэв.

Нэг захирал дунджаар жил хагас л болдог. Хамгийн удсан нь П.Ганхүү. Тэрбээр 2.5 жил ажилласны эцэст хэрэгцээ нь дуусч, Д.Хаянхярваад суудлаа өгөөд арилсан.

Гэхдээ П.Ганхүү ч М.Энхболдын фракц, уяаны галын хамтрагч. Түүнийг Эрчим хүчний сайд болтол крандаж, хожим өөрөө унахдаа улс төрийн тохироогоор “Эрдэнэс Монгол”-ын захирлаар томилуулж байв.

Харамсалтай нь, П.Ганхүү компанийн үйл ажиллагааг удирдах болсноор дордсон уу гэхээс дээрдээгүй.

Дэлхийн хэмжээний менежменттэй уул уурхайн том холдинг болох мөрөөдлөөр байгуулж, Монголын нэрийг олон улсын уул уурхайн зах зээл дээр өргөх байсан компани Тавантолгойн төрийн эрхээ яаманд алдаж, Эрдэнэт үйлдвэр нь луйврын маргаантай, Багануур ХК нь хэний өмч болох нь тодорхойгүй шүүхийн маргаанд манарсан, Шивээ Овоо нь өрөнд баригдаж өтөнд идэгдэн, Оюутолгой нь үүц баялгаа гадагш урсгаж ард түмэнд хэзээ ч ашгаа өгөхөөсөө өнгөрсөн байдалтай болсон нь П.Ганхүүгийн гавьяа.

Гашуун Сухайтын зам засварт жил бүр 12-17 тэрбумыг төсөвлөдөг, түүнээс нь “Эрдэнэс Монгол” тендэр шалгаруулалт нэрээр мөнгө хүүлдэг компани болж хувирсан нь үнэн. Энэ шалтгаанаар П.Ганхүүг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлж, Д.Хаянхярвааг томилсон ч нэмэгдэхүүний байрыг солиод нийлбэр өөрчлөгдөхгүй дүрмийн тоглолт явагдсаар байгаа.

Дээр хэлсэнчлэн “Эрдэнэс Монгол” компани М.Энхболдын галынх учраас тэр.

Д.Хаянхярвааг энэ оны аравдугаар сарын 1-н хүртэл тохироотой томилсон гэдэг. Намрын чуулгантай зэрэгцэн шинэ Засгийн газар байгуулах, эс бөгөөс шинэ яамд нэмж байгуулах улс төрийн тохироо МАН-д байсан. Тэр утгаараа М.Энхболдын уяаныханд Засгийн газарт сайдын суудал гаргаж өгөх тохироотойгоор томилж байжээ.

Харин одоо Л.Оюун-Эрдэнэ фракц хоорондын тохироог мурьж, Д.Хаянхярвааг золигт гаргахаар нүүж эхлэв.

Гэхдээ овоо босгоогүй бол шаазгай юунд суухав гэгчээр Хаян ван өөрөө унтаж байсан муурын сахлаар тоглосон гэх мэдээллийг эх сурвалжаас өгч байна. Учир нь нас барсан дэд даргын суудалд Н.Энхбаярын чиргүүлүүдийн нэг гэгддэг Э.Эрдэнэжамъяныг томилуулах саналыг Л.Оюун-Эрдэнийн зүгээс гаргасан ч Д.Хаянхярваа татгалзаж ширэв татаж. Энэ нь Ерөнхий сайд бөгөөд МАН-ын даргын зөвлөх Х.Баттулгад таалагдаагүй байна.

Удаа ч үгүй Хаян ван дээр Авлигатай тэмцэх газраас гэнэтхэн гүйцэтгэх ажиллагаа явуулж, “Эрдэнэс Монгол”-ын албан өрөөнөөс бус хувийн оффисоос нь 20.000 ам.доллар, 6 сая төгрөг гарган олон нийтэд задалсан нь тохиолдлын гэхэд хэтэрхий үнэмшилгүй.

Д.Хаянхярвааг хэд хэдэн тендэрийн сонгон шалгаруулалтад холбон буруутгаж, нэгжлэг хийсэн хэмээн прокурорын байгууллагаас мэдэгдэж байгаа. Гэтэл нэг компанид давуу эрх олгосон хэмээн буруутгаад байгаа өнөөх тендэрүүд П.Ганхүүгийн үед зарлагдаж, сонгон шалгаруулалт хэдийнэ өнгөрсөн байдаг ч Д.Хаянхярваад наан тохож байгаа нь түүний хэрэгцээ нэгэнт дуусгавар болсон гэдгийн илэрхийлэл хэмээн харагдаж байна.

У.Хүрэлсүх, М.Энхболд хоёрын харилцаа өнөөг хүртэл таатай явж ирсэн. Тиймдээ ч М.Энхболдын хөрөнгөний эх уурхай болсон “Эрдэнэс Монгол”-ыг хөндөж байгаагүй. Харин эрх баригчдын фракц хоорондын эв нэгдлийн дүрэм болсон тоглолтыг ийнхүү огцом тастаж, Л.Оюун-Эрдэнийн гараар Х.Баттулга могой бариулан эзэн суухаар шулуудсан нь энэ хэмээн МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан өчигдөр нам дээр болсон хурлын үеэр ойрын нөхөддөө бухимдангүй ам алдсан гэнэ.

Тэрбээр Х.Баттулга, Н.Энхбаяр тэргүүтнээр цагаан хэрэм босгосон Л.Оюун-Эрдэнийг Тусгаар тогтнолын ордноос хөөгөөд гаргах зоригтон МАН-д алга болсон, тиймээс Д.Хаянхярваад амалсан сайдын суудал дашийн шог гэдгийг ч нуугаагүй байна.

Л.Оюун-Эрдэнийн 2 кноп буюу ордны шинэ сувинерүүд

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ шинэ хүүхэлдэйнүүдээр багаа тэлж нам доторх байр сууриа бататгалаа. Өмнөх нөхөн сонгуулиудаар ихэвчлэн сөрөг хүчний нэр дэвшигч ялалт байгуулж байв. Харамсалтай нь энэ удаад АН юун ялалт байгуулах, өөр зуураа хэмлэлдэн өдөр ирэх бүрт улс төрийн тавцнаас арчигдаж байна. Сүүлийн хүн нь намын гэрлээ унтраагаад гарахыг нь харах үлдлээ.

Энэ зуурт нүглийн нүдийг гурилаар хуураад эрх баригчид парламент дахь суудлаа эрх танхи жаалуудад тоглуулах гэж өгөв.

Н.Энхбаярын хүү Э.Батшугарыг УИХ-ын гишүүн болгохын тулд Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатар, хотын дарга Д.Сумъяабазар нарын баг бүрэлдэхүүнээрээ ажиллалаа. Санал хураалтад намын батлахтай троллуудаас өөр хүн байсангүй. Жинхэнэ сонгогчид буюу ард түмэн саналаа өгөхөөр ирсэн ч үгүй. Ихэнх нь дижитал шоуны нэг, хоёрдугаар хавьтагчид болоод эмнэлэг болоод гэр зууртаа тусгаарлагдсан байсан биз ээ.

Тэгэхээр зүтгүүллээ зүтгүүллээ гээд намын гишүүдийн тоо яахан нийт сонгогчдын ирцийн 50 хувьд хүрэх билээ. Дахин санал хураалт явуулаад ч 00.

Гэсэн ч хэл ам, хэрүүл тэмцэл хийх сөрөг хүчин гэж байх биш… Э.Батшугар, Ц.Идэрбат хоёрын хэн хэн нь ард түмний сонголтоор бус намын анхан шатны үүрээс сонгогдсон УИХ гишүүд боллоо.

Сонгогдсон тоон үзүүлэлтээр нь УИХ-ын гишүүд гэхээсээ намын үүрийн дарга төдий гэж болох ч дархан эрх, ямбатай гишүүд болж 3 жил Төрийн ордонд тонгочих боломжийг арчаагүй сөрөг хүчнээс зүгээс ийнхүү бүрдүүлж өгөв.

МАХН-ын дарга Н.Энхбаярын туйлын хүсэл биеллээ. Хүүгээ хууль тогтоох дээд байгууллагад шургуулсныхаа хариуд энэ Засгийн газрын муу муухайг нүдээ таглаж, чихээ бөглөн өнгөрүүлнэ.

Сонгууль бүрээр сортолзон, тэр тоолондоо үргэлж өвдөг шороодож явсан Э.Батшугарыг Сонгинохайрхан дүүргийн иргэд дэмжиж байсан удаагүй. Сурталчилгаанд нь явсан ухуулагчид ч саналаа өгөхөөс татгалзаж байсан гэх яриа бий. Гэсэн ч тэр эцэгтээ хөтлүүлж явсаар эрх баригч намынхны хэвтүүл боллоо.

Түүнд Сонгинохайрхан дүүргийнхний төлөө бус эгнээндээ элсүүлсэн эрх баригчдын төлөө, парламентын босго алхуулж өгсөн хүмүүстээ ачийг нь хариулж, кноп бүрээ тэдний төлөө дарахаас эхсүүлээд нөр их ажил бий.

“Эрчис ойл”-ыг амилуулахаар Д.Сумъяабазар оросуудтай нийлж хомсдол үүсгэсэн үү?!

/

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, хотын дарга Д.Сумъяабазар нар цаг эргэж, Засаг солигдоход аавын хаалга татаж мэдэхээр галт бөмбөг эргүүлж, ёстой толгойгоороо тоглон тоосноосоо бусгана гээч болж байх шиг байна. 

МИАТ-ийн гүйцэтгэх захирал Д.Баттөрийг өнгөрөгч есдүгээр сард үүрэгт ажлаас нь чөлөөлсөн. Цар тахлын үед иргэдээ эх оронд нь авчрах ажилд илүүтэй анхаарснаас болж алдагдалтай ажиллаж байна гэж үглэхээс илүүг хийж чадахгүй байсан түүнийг хугацаанаас нь өмнө ийнхүү чөлөөлж, түр орлон гүйцэтгэгчийг томилоод байгаа.

МИАТ-ийн хувьчлалыг эрчимжүүлэх даалгавартайгаар томилогдож байсан Д.Баттөрийг Сү.Батболдын “уяаных” гэдэг.

Тэрбээр Сү.Батболдын Засгийн газрын үед Сангийн яамны Төрийн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан бөгөөд ах, дүүгээ төрийн албанд “чихсэн” хэргээр ажлаасаа чөлөөлөгдөж, Герман дахь Элчин сайдын яаманд Эдийн засгийн зөвлөх нэрийн дор түр бүгж байсан билээ.

Харин У.Хүрэлсүх Засгийн эрхийг авсны дараагаар Сү.Батболдод төлөх олон өрийнхөө нэгэнд МИАТ-ийн захирлаар ажиллаж байсан Т.Тамирыг хугацаанаас нь өмнө чөлөөлж, Д.Баттөрийг нь томилон нэг удаагийн ам хаасан байдаг. Харин Л.Оюун-Эрдэнэ Ерөнхий сайд болохтой зэрэгцэн Д.Баттөрийг чөлөөлнө гэх дуулиан чих дэлсэж байсан нь ийнхүү өнгөрөгч сард биеллээ олсон хэрэг.

Хэнийг ч хугацаанаас нь өмнө хөөхөд шалтаг, шалтгаан хэрэгтэй…

Д.Баттөрийг Ц.Анандбазарын гар хөл, “Бага тэнгэр”-ийн аманд байрлах “Сод Монгол” группийн хаусанд амьдардаг гэх мэдээлэл хээрийн түймэр мэт гэнэт ассан нь тохиолдлын, тэнэсэн мэдээлэл байсангүй. Ц.Анандбазарын шуугиант мэдээлэлтэй зэрэгцэн төрийн албанд олон жилийг өнгөрүүлсэн, өөрийн гэсэн бизнесгүй, халаас хоосон гэгддэг Д.Баттөрийн үнэтэй хаусын мэдээлэл олон нийтэд яаж таатай сонсогдох билээ.

Нэг сумаар хоёр туулай онохын үлгэрээр Тусгаар тогтнолын ордноос шидсэн чулуу Ц.Анандбазарыг, Д.Баттөртэй мөлхүүлсний учиг одоо л тайлагдах бололтой.

МИАТ бол зарим нэгэнд бэлэн мөнгөний “ATM”, монополь компаниудын саалийн үнээ байсаар ирсэн. Тэдний нэгийг Ц.Анандбазар гэдэг байсан бөгөөд үнэхээр ч МИАТ-д өндөр үнэтэй шатахуун нийлүүлдгээрээ Сод Монгол зартай. Энэ давуу эрх нь улс төр, бизнесийн бүлэглэлийнхний үсчих шүлсний шалтаг болж ирсэн.

Гэвч цаг цагаараа байдаггүй, цахилдаг хөхөөрөө байдаггүй ээ гэж…

Түүний эрх дураараа авирт цэг хатгаж, төр нэрийн дор Л.Оюун-Эрдэнэ, Д.Сумъяабазар нар ашиг орлогын нь амыг хааж, “Роснефть”-д атгууллаа.

Шатахууны үнэ тогтворжуулах, нөөц нэмэгдүүлэх гэх гоёмсог шалтгаар нэрийн хуудас хийн “Эрчис Ойл” компанийг Д.Сумъяабазар Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдаар ажиллаж байхдаа буюу 2020.01.01-нд яамныхаа дэргэд байгуулсныг өмнөх нийтлэлүүдэд дурьдсан. Компанийн захирлаар Замын цагдаагийн газрын дарга асан Т.Занаширын хүү З.Ширзаныг томилсон билээ.

Гэхдээ энэ компани төрийн өмчит эсэх нь огтоос тодорхойгүй байсаар ирэв.

Засгийн газрын тогтоолоор 2020.01.01-нд байгуулсан гэх боловч 2020.04.22-нд “Эрчис-Ойл” ХХК-г байгуулсан баримт бичгүүд бий. Шилэн дансны хөтлөлт ч мөн ялгаагүй ХХК.

Шинэ нисэх буудлын шатахуун хангамжийн байгууламжийг концессийн шууд гэрээгээр авах сонирхол Оросын “Роснефть” компанид байсаар ирсэн. Тэд Монголд салбараа нээх санаархлаа удаа дараа илэрхийлж, тухай бүрт крантаа хаан дарамталсаар яваа нь нууц биш.

“Роснефть”-ийнхэн Ц.Анандбазараар дамжуулан шинэ нисэх буудлын шатахуун хангамжийн байгууламжийг авах оролдлогыг 2017 оноос хийж байсныг учир мэдэх хүмүүс бүгд мэднэ.

Тухайлбал, 2017.09.07-нд Владивостокт зохион байгуулагдсан Дорнын эдийн засгийн форумд оролцох үеэр тухайн үеийн Зам тээврийн хөгжлийн сайд Д.Ганбат “Роснефть” нээлттэй хувьцаат нийгэмлэгийн захирал И.И.Сечинтэй шинэ нисэх буудлын шатахуун хангамжийн байгууламжийг шатахуунаар хангахаар хамтран ажиллах тухай санамж бичиг байгуулсан байдаг.

Тэрхүү концессийн эзэмшигч нь “Сод Монгол групп”-ийн охин компани гэгддэг “Мэргэ ван” байлаа. Гэхдээ У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын үед өнөөх санамж бичгийг албажуулж, тогтоол гаргуулах гээд дөнгөөгүй. Арайхийн 2018.07.09-ний өдрийн 223 дугаар тогтоол батлагдсан ч УИХ-ын гишүүн асан Н.Номтойбаяр “Засгийн газар нэг аж ахуйн нэгжтэй шууд гэрээ хийх эрхийг Засгийн газрын хуралдаанаас гаргачихлаа” хэмээн сенсаацилснаар Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн өмнө цуцлагдсан хэрэг.

Энэ үймээний хажуугаар шүүр унасан шулам нисч явсан нь энэхүү “Эрчис ойл” байж. Эхэндээ Төрийн өмчит компани гэсэн халхавчтай байсан бол өдгөө ОХУ-ын “Роснефть”-тэй 60/40-өөр хамтарсан компани болчихлоо. Ноцтой нь Д.Сумъяабазар Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдаар ажиллаж байхдаа энэ хэлцлийг хийчихсэн байгаа юм.

Өнгөрсөн өдрүүдэд шатахуун хомсдож, импортлогчид ОХУ-ыг зорьсон өдрүүдэд Д.Сумъяабазар “Би л утастаж шатахуун авахаар болсон шүү” хэмээн сошиалд попорсныг энэ зуурт эргэн саная.

Үнэхээр тэр утастсан байх нь…

Гэхдээ шатахууны хомсдол үүсгэж, цар тахлын хажуугаар олон түмний бухимдлыг дээд цэгт хүргэсний эцэст хотын захирагч Роснефть рүү утас цохиод л шатахуун шийдчихсэн нь нэг л хиймэл, худлаа санагдсан нь үнэн.

Гэтэл эл үйлдэл нь Роснефть-тэй нийлж байгуулж буй “Эрчис ойл”-ыг амилуулах гэсэн “хамтарсан” зохиомж байсан гэх мэдээллийг нэгэн эх сурвалжаас өгч байна… Үгүй гэх өнцөг бас үгүй юм!!! Магадгүйгээр барахгүй магадлалт үнэн байж мэднэ.

Учир нь “Эрчис ойл” амилснаар Монгол Улсын онгоцны шатахууныг “Роснефть” бүрэн хангана. Монголын дотоод болон гадаад нислэг, шатахуунаа цэнэглээд дамжин өнгөрөх бүх онгоцыг шатахуунаар цэнэглэнгээ нарийн мэдээллийг цэг таслалгүй аваад, бүртгэлжүүлээд сууж байх бүх боломж “Роснефть”-ийн гарт орно гэсэн үг.

Энэ бол Д.Сумъяабазар Уул уурхайн сайд байхдаа юу хийчихвээ хэмээн зогтусан анхаарах ноцтой асуудал… Ийм боломжийг нээж өгсөн Д.Сумъяабазарыг утастахад “Роснефть” нуур нугас болон тонголзохоос өөр яалтай. Ер нь ч энэ бүх үйл явдал болоод өөрийг нь 1000 эмэгтэйг хүчирхийлсэн гэх байж боломгүй ялд унагасан этгээд Хотын захирагч бөгөөд тэрбээр оросуудтай нийлэн эл сценарийг бичиж, хэрэгжүүлсэн байж мэднэ хэмээн Ц.Анандбазар хардан уурссан гэдгийг парламентын гишүүд хэлж байна.

Тэрчлэн Засгийн газрын өнгөрсөн хуралдаанаар “Роснефть” компани Монголд салбараа нээх тухай дахин хэлэлцсэн байдаг. Энэ мэдээллийг сонссон шатахуун импортлогчид хэдэн цагаар шатахуун түгээлтээ зогсоосон нь тэр дундаа “Эрчис ойл” гэх маск зүүсэн Роснефтэд эгдүүцэхдээ эсэргүүцэл үзүүлсэн Ц.Анандбазарын үйлдэл гэж байгаа.

Арга ч үгүй биз. МИАТ-д шатахуун нийлүүлдэг сувгийг нь Төр нэрээр “Эрчис ойл” компани дээрэмдэн авч, улмаар түүний гар хөл гэгддэг Д.Баттөрийг хугацаанаас нь өмнө “хөөгөөд” явуулчихсан байхад яаж ч тэвчилтэй билээ.

Гэхдээ тэр мянга тэлчлээд намын удирдлагуудаа барьж дийлэх биш… Тэгээд ч Д.Баттөр захирлыг МИАТ-ийг алдагдалд оруулж, дампуурлын ангалд хүргэсэн гэх хэд хэдэн ноцтой гэрээ, контрактад буруутгаж байгаа бөгөөд түүнд нь Ц.Анандбазарын Сод Монгол групп, сахал хочит Д.Эрдэнэбилэгийн Худалдаа хөгжлийн банк тэргүүлсэн хэд хэдэн групп компаниуд холбогдож байгаа юм байх. Тиймээс тэрбээр уур омгоо дарж, намжмал байдалд орсон гэдгийг Засгийн газар дахь албаны эх сурвалжаас хэлж байна.

Үнэхээр ч эл зохиомол хомсдлын дараа “Сод Монгол” болоод Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Ашигт малтмал, газрын тосны газраас цуварсан мэдээлэл яаран сандран хийж, тушаал шийдвэрүүдээ үгүйсгэн бужигналдсаныг өнгөрөгч өдрүүдийн үйл явдлууд гэрчилнэ.

Тиймээс Ц.Анандбазарыг “номхруулсан”, Д.Баттөрийг шүүхийн үүд сахиулж мэдэх ноцтой фактууд гээч нь юу болохыг бид нэхэн сурвалжилж, баримттайгаар хүргэх болно.

Эрэн сурвалжлах сэтгүүлзүйн НАЖ МОГОЙ үндэсний холбоо

Хятадын коммунист нам Монголын парламентийг Булгантуяагаар дамжуулан удирддаг болчихсон юм уу?

Зохиолч, сэтгүүлч Р.ЭМҮЖИН

За нөгөө Хөрөнгө оруулалтын тухай хуульд 50 мянган долларын зүйл заалт шургуулж, ийм хэмжээний хөрөнгө оруулж, хоёр ажлын байр бий болгосон хүнд байнга оршин суух эрх олгуулахаар зүтгээд байгаа Булгантуяа, Ганхуяг хоёр чинь баасан гаригт сэтгүүлчдийн аманд хоол бариад, халаасанд нь юань хандуулаад баахан зулгуйдсан гэнэ дээ. Амтай болгон нь ярьж, хэлтэй болгон нь шуугиж байна. Энэ бүр анхны тохиолдол ч биш. Булгантуяа Сангийн дэд сайд байхдаа өмнөд хөршийнхний зардлаар баахан сэтгүүлч Ухань руу, өөрийнхөө төгссөн сургуулийг танилцуулах нэрээр аялуулсан чимээ байдаг.

Хэвлэлийнхнийг байн байн будаалганд дуудаад, буцаж холбогдоод байдгийн цаана эдүгээ зүтгүүлж буй Хөрөнгө оруулалтын тухай эл хуулийн энэ хямдхан өөрчлөлт байж болох талтай. Нөгөө хоолыг нь идэж дарсыг нь уусан хэвлэлийнхэн одоо хулгайч нохой шиг бултаад ордноор үзэгдэлгүй хэд хоносон Булгантуяа, Ганхуяг хоёрыг зоригтой, үзэл бодолдоо үнэнч гэхчлэн магтах үүрэгтэй, магтаал ч аль эрт эхэлчихээд байгаа л даа.

За эндээс юу харагдаж байна вэ? Анужин, Өнөрболор хоёр тухайн хуулийн өөрчлөлтийн эхний хувилбарт 50к доллартай холбоотой заалт байгаагүй, хуулийн хулгай явагдаж байгаа учраас нэрээ татлаа гэдгээ хоёул хоёулаа мэдэгдсэн. Гэтэл гишүүн Ганхуягийн бланкан дээр нэгдүгээр гарын үсгээ зурсан Булгантуяа хуулиа татахгүй гээд гэдийж байгаа.

Тэгэхдээ бүр Ганхуягтайгаа хамт хэвлэлийнхнийг хоолоор урхидаад, ходоодоор нь хэмжээд, захиалга өгөөд замаа засаад шуударч байна.

Хуулиа татах бус, хуульдаа нийгмийн сэтгэлзүйг захиалан нийцүүлэх ажил эхлүүлж байна, энэ нь сая хэд хоног харагдлаа. Хэлэлцэх асуудлын 52 дугаарт байсан энэ хуулийг сая Америк яваад ирэхдээ Занданшатарыг тас намжирдаж байгаад нааш нь татаад аваад ирсэн гэж байгаа.

Ямар олон арга замаар, яасан олон фронтоор, яах гээд ийм шаргуу зүтгүүлээд байна вэ? Ердөө л өмнөд хөршийн захиалга шүү дээ. Захиалга гээд шууд хэлчихэд буруудахгүй.

Булгантуяа гэж энэ эмэгтэй Технологийн салбарт хөрөнгө татна гэх маягийн өнгөлөн далдлалт их хэрэглэж байгаа. За энэ зүгээр юм мэдэхгүй ард түмнийг хууран мэхэлж байгаа хэрэг шүү. Монголд технологийн компани хөрөнгө оруулахгүй гэдгийг бүгд мэднэ. Гаднаас технологи худалдан авахад 40 хүртэлх хувийн татвар төлдөг, оюуны өмчийн орлогоос 30 хувийн татвар авдаг улсад технологийн хөрөнгө оруулалт орж ирдэггүй юм. Үүнийг Булгантуяа, Ганхуяг хоёр мэдэхийн сайнаар мэдэж байгаа.

Бизнесийн орчин, хандлага, тогтвортой байдлын нөхцлөө сайжруулж байж хөрөнгө оруулагч наашаа зүглэнэ гэдгийг ч сайн мэдэж байгаа. Мэдсээр байж хууран мэхэлж, хууль хулгайлж, МАН Хятадын коммунист намын халаасанд орсон гэдэг дэлхий нийтийн хардлагыг бүрэн баталгаажуулж байна. Монголоос дэлхий нүүрээ буруулаад, оросууд чангараад байгаагийн шалтгаан ерөөсөө энэ хардлага шүү дээ.

Дээр нь энэ хоёр шарваачийн зүтгүүлээд байгаа шавартай хуулийг жаахан цэвэрлээд харах юм бол Ц.Даваасүрэн, Ж.Сүхбаатар нарын хэлж байгаагаар гаднын иргэний Монголд оршин суух эрхийг давхар олгочихсон үг өгүүлбэртэй.

Холбогдох хуулиараа 10 жил байнга оршин суугаад Монгол Улсын иргэний үнэмлэх авах эрх үүснэ. Гурван сая иргэн гурван хавар улирахад гуйвдаг юм байгаа биз дээ. Хятадын ард түмэнд монголчуудыг хайртай болгох ажиллагаа 2017 оноос хойш эрс идэвхижсэн. Төв номын санд маань Хятадын зохиолчдын 10 мянган ном бэлэглэсэн, бүх телевизээр Хятадын олон ангитуудыг ангайтал гаргасан, Хятадыг шүтэн бишрүүлэх “Хөгжлийн гайхамшиг” цувралуудаар өдөр бүр нүдсэн.

Бүх өдөр тутмын сонинууд долоо хоног бүр хятад зохиолд зай талбайгаа тавьж өгсөн, энэ бүхний ард асар их мөнгө эргэлдэж, асар өндөр ашиг сонирхол хэлхэлдсэн.

Энэ үнэн шүү дээ, худлаа гээд хэлээч.

Гэтэл хуулийн хулгай нь Булгантуяа Ганхуяг хоёроор дамжаад ороод ирж байгаа нь энэ үү? Тавин мянган доллартай Европ, Америк, Английн иргэд Монголд ирнэ гэж бодож байна уу, үгүй. Захын Эрээний хятад тэр мөнгийг чинь аль эрт манайд байр, газар болгоод байршуулчихсан байгаа нь ч бас булзах аргагүй үнэн шүү. За тэгээд эх орноо 50к доллараар зарах гээд, үндэсний эрх ашгаа ганхуулах гээд байгаа энэ хоёр гишүүнээ ҮАБЗ шалгамаар байна.

Эсвэл МАН Хятадын коммунист нам болчихсон юм уу?

Монголын парламентыг хятадууд Булгантуяагаар дамжуулж удирдаад байдаг болчихсон юм уу, Занданшатар аа. Ингэхэд энэ Занданшатар яаж яваад, ямар зорилгын дор Булгантуяад атгуулчихав аа? Бүр ингэж асууя. Нэмж хэлэхэд наад Булгантуяа чинь Сангийн дэд сайд байхдаа Европын холбоонд захидал бичиж, Монгол Улсыг саарал жагсаалтанд оруулж байсан түүхтэй шүү. Түүний энэ хэргийг З.Энхболд илчилсэн боловч Г.Занданшатар цээжээрээ хамгаалж үлдсэн дээ. Оронд нь Монголбанкны Н.Баяртсайханыг албанаас нь буулгаж алиалсан.

Одоо ч Занданшатарын нэр энэ Хөрөнгө оруулалтын хуультай хоршин олонтаа сонсогдож байгаа, тэгэхдээ Ганхуягийн амаар, Булгантуяагийн заавраар гээд шуудхан хэлчих үү.

Занданшатараас асуумаар байна, ингэхэд та минь хаана төөрчихөв өө? Хятадын коммунист намын бодлоготой яагаад Булгантуяа, Ганхуяг та гурвын алхам огтлолцоод байгаа юм бэ? Тохиолдол уу, тохиролцоо юу? Тийм л их дэмжмээр байгаа юм бол 50к доллар байтугай хөрөнгө оруулалт хийж байгаа үндэсний хөрөнгө оруулагчдаа яагаад татварын бодлогоор ч болсон дэмжихгүй байгаа юм бэ?

Үндсэн хуулийн 6.2т оруулж ирсэн Монгол Улсын газар нийтийн өмч байна гэсэн заалт чинь одоогийн энэ зүтгүүлээд байгаа Хөрөнгө оруулалтын хуулийн бэлтгэл байсан юм уу? Энэ ард түмнийг технологийн хөрөнгө оруулалт, старт апп энэ тэр гэсэн гадаад хэдэн үгээр мангартуулаад хуурна гэж бодож байгаа бол үгүй шүү.

Мояа гэж хэлүүлэхээсээ айгаад чимээгүй чичирч суудаг нь би биш ээ. Энэ хуулийг эсэргүүцсэн бүхэн Мояа болдог юм бол би тэр Мояа чинь болъё, ичээд нэрэлхээд байх юм алга.

Нэрэлхээд эх орноо зарж идэх үү, үгүй!

Х.Булгантуяагийн зүтгүүлж буй хуулийн төслийн ард Г.Занданшатар бий юү?

/

-Хэлэлцэх асуудлын 52-т эрэмбэлэгдсэн төслийг яагаад гэнэт яаралтай хэмээн очёр дайруулав-

Хөрөнгө оруулалтын тухай гэх гоё нэртэй ч үнэндээ Гадаадын иргэн харьяатын асуудлаар хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах гэсэн Х.Булгантуяа, Х.Ганхуяг нарын оролдлого сүүлийн хэдэн өдөр сошиал орчинд хэрүүлийн алим болж байна. Тэд дөрвөн зүйл бүхий ганц хуудас хуулийн төсөлд гадаадын хөрөнгө оруулагч, түүний гэр бүл Монгол Улсад хувийн хэргээр оршин суух хүсэлт гаргасан тохиолдолд 50 мянган ам.доллар буюу түүнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөс дээш хөрөнгө оруулалт хийснийг нь үндэслэн олон удаагийн орж, гарах виз олгох эрх зүйн орчинг бүрдүүлэхээр тусгасан байгаа юм.

Чухамдаа энэ хэмжээний мөнгөөр Монголд эзэн мэт дураараа дургиж, дунд чөмгөөрөө жиргэнэ гэсэн үг. 

50.000 ам.доллар гэдэг хэр их мөнгө вэ. Өнөөгийн ам.долларын ханшаар 150 сая орчим төгрөг. Энэ мөнгөөр хотын захын дүүрэг хороодод л хашаа байшин авах байх. Монгол төгрөг ингэтэл унасныг Х.Булгантуяа, Х.Ганхуяг нар мэдэхийн дээдээр мэддэг байж таарна.

Монгол Улсад хөрөнгө оруулалт хэрэгтэй юу гэвэл маш их хэрэгтэй байгаа. Тэр тусмаа авдрын ёроолоо гаргачихаад байгаа энэ үед бүр ч хэрэгцээтэй байгаа хэдий ч 50-хан мянган ам.доллараар эх орноо худалдах хэмжээнд бол биш юм.

Г.Занданшатар хууль санаачлагчдын нэг үү эсвэл…

Чуулганы хуралдаанаар хэлэлцэх асуудлын дарааллын 52-т эрэмбэлэгдэж байсан Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийн төслийн нэмэлт өөрчлөлт гэнэт яаралтай гэх горимоор хэлэлцэгдэв.

Гэнэтийн энэ шуурхайлалт УИХ-ын дарга Г.Занданшатар, УИХ-ын гишүүн Х.Булгантуяа нар АНУ яваад ирсний дараахан гэрлийн хурдаар өрнөж буй нь хардлага дагуулж байна. Г.Занданшатар, Х.Булгантуяа нарын хувьд эртнээс гар нийлж, хамтран ажиллаж дадсан нөхөд. Тэдний холбоо сүлбээг Г.Занданшатарын Гадаад хэргийн сайд байх үеэс эхэлсэн гэдэг.

Сангийн дэд сайдаар ажиллаж байсан Х.Булгантуяа Европын холбоонд захидал хаягласнаас үүдэн Монгол Улс саарал жагсаалтад орсон “хэрэг”-ийг тухайн үеийн Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргаар ажиллаж байсан З.Энхболд олон нийтэд дэлгэж байлаа.

Гэсэн хэдий ч УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Монгол Улсыг саарал жагсаалтад оруулсан “гэмт этгээд”-ээр Х.Булгантуяаг бус тухайн үеийн Монголбанкны удирдлага Н.Баяртсайханыг нэрлэж, албан тушаалаас нь чөлөөлөх үндэслэл болгож байсныг бүгд мэднэ.

Мөнгө цохих хошин үзэгдлүүдийн нэг гэгдээд байгаа “Өсвөрийн парламент” төслийг санаачлагчид нь Х.Булгантуяа, Г.Занданшатар нар.  Санаа нэг, зорилго ижил загалууд гэгддэг тэднийг Засгийн газартай холбох гүүр нь Ж.Мөнхбат болдог.

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, УИХ-ын дарга Г.Занданшатар нарын харилцаа тийм ойр биш. Нааш харж маасайн, цааш харж нүдэлддэг мань эрс У.Хүрэлсүх, Х.Баттулга нараар холбогддог хэдий ч хоноц хоноцдоо дургүйн үлгэрээр хөшигний ардах эрх мэдлийн төлөөх дайсагналцал нь улам ширүүсч байгаа.

Гэлээ гэхдээ Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийн төслийн нэмэлт өөрчлөлтийг Засгийн газар илүү дутуу үггүй дэмжсэнийг УИХ-ын гишүүн Ж.Мөнхбатын хүчин чармайлт хэмээн кабинетийнхан хэлж байна. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн суганы үс гэгдээд байгаа Ж.Мөнхбатыг Х.Булгантуяатай нутаг ус төдийгөөр хязгаарлагдахгүй дотно нөхөд гэдгийг ойр тойрныхон нь андахгүй.

Засгийн газрын хуралдаанаар ийнхүү Ж.Мөнхбатын дэмжлэгийг аван ногоон гэрлээр гарч ирсэн хуулийн төслийг жагсаалт дайруулах эрх ганц Г.Занданшатарт бий.

Тэрбайтугай хуулийн төслийн санаачлагчдын нэг нь Г.Занданшатар гэх яриа хүчтэй яригдах болов. Үнэхээр ч Х.Ганхуяг мэдээлэл хийх бүртээ “Хуулийн төслийн хэлэлцүүлгийн үеэр УИХ-ын дарга Г.Занданшатар байсан” хэмээн тодотгоод байгаа нь санаандгүй хэрэг биш биз.

Хуульд Ерөнхийлөгч, Засгийн газар, УИХ-ын гишүүн хууль санаачлах эрхтэй. Харин УИХ-ын даргад хууль санаачлах эрх бий эсэх талаар тусгагдсан заалт байхгүй. Тэгэхээр очёр дайруулан зүтгүүлсэн Г.Занданшатар нэр нь бичигдээгүй санаачлагч байж мэдэх юм.

Нөгөөтэйгүүр хууль санаачлагчдын 50 хувь нь хуулийн төслийг эргүүлэн татвал шууд буцаах хуультай. Санаачлагч биш атал санаачлагч мэт харагдуулж, харлуулж, халхавч болгож буйд бухимдсан П.Анужин, Д.Өнөрболор нар хуулийн төслийг эгүүлэн татахаа мэдэгдсэн. Алин ч байлаа гэсэн, тэд хуулийн төслийг эргүүлэн татахаар болсон бол эгүүлэн татагдсанд тооцох ёстой. МАН-ын бүлгийн дарга ч эргүүлэн татна гэсэн байгаа.

Харин УИХ-ын дарга Г.Занданшатар өнөөг хүртэл очёр дайруулж ирээд, чичрэн зүтгүүлсээр байгаа нь хардлагын олон асуултыг бий болгож байна. 

Х.Булгантуяа бусдын захиалгаар хөдөлсөн үү?

Хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэх тухай УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуягийн албан бланк дээр гарын үсэг зурсан нэрсийн хамгийн эхэнд Х.Булгантуяагийн нэр бий. Өргөн барьсан хуулийн төслийн санаачлагчийг нь тэргүүнд эрэмбэлэн гарын үсэг зуруулдаг улс төрийн “дэг” бий.

Эл “дэг”-ээр бол Хөрөнгө оруулалтын босгыг хашаа байшингийн үнийн хэмжээнд навс буулгаж, 50.000 ам.доллар өвөртлөөд ирсэн хэнбугайд ч Монголд нүүдэллэх эрх олгох санаачилга Х.Булгантуяагийнх байх нь.

Сангийн дэд сайдаар ажиллаж байсан энэ бүсгүйг Хятадад мэдлэг боловсрол эзэмшсэнийг нь мэдэхгүй хүн ховор. Тэр бүү хэл, УИХ-ын сонгуулийн компанит ажлыг нь Тайваниас удирдаж байсан гэх баримт тухайн үед дэлгэгдэн шуугиан тарьж байв.

УИХ-ын гишүүн агсан М.Батчимэгийн зөвлөхөөр ажиллаж байсан З.Пагмажав Тайванийн тагнуулын хэргээр шүүхээс 16 жилийн хорих ял сонсоод удаагүй байсан үе тул олон нийт эл мэдээлэлд нэлээд цочир хандаж байлаа.

Х.Ганхуяг 33 тэрбум төгрөгийн зээлээрээ “барьцаанд” орчихсон юм биш байгаа

Тооны ухаан гадарладаг эл залууг парламетын босго давахад олон хүн алга ташиж байв.

2016 онд АН-аас УИХ-ын сэнтий рүү мөлхөөд бараагүй тэрбээр 2020 оны сонгуулиар МАН-ын нэрээр дэвшиж ялалт байгуулсан юм. Чухамдаа үзэл баримтлал, үнэт зүйл ховор. Эрх мэдэл, эрх ашгийн төлөө өнгөө хэд ч хувиргаж чадах нэгэн гэгддэг.

Дархан эрх ямба эдлээд удалгүй Хөгжлийн банкнаас 33 тэрбум төгрөгийн зээл авсан хэрэг нь дэлгэгдэв. “Би биш, улс төрийн гүжирдлэг” хэмээн улстөрчдийн хэлдэг цайны үгээр хэргээ хаацайлах гэж мэлзсэн ч зээл авсан “Вертекс майнинг партнер” компани нь Х.Ганхуягийн дүү Х.Хашчимэг болон гишүүн Д.Дамдинням нарынх болох нь баталгаажсан.

Өрөнд баригдсан нэгэн бусдын хувьд зөөлөн өгөөш.

П.Анужинг хуулийн төсөлд “наах”-ын учиг

П.Анужин, Д.Өнөрболор нарын хэлж байгаагаар Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийн төсөлд тэдний мэдэхгүй олон заалт тусгагдсан гэж байгаа. Тангараг өргөсөн гишүүд худлаа хэлэх учиргүй. Тэгэхээр энэ бол санаатай үйлдэгдэж буй хуулийн хулгай байж таарах нь.

П.Анужин гишүүн хуулийн төслийг дэмжээгүй төдийгүй санаачлагчдын нэг ч биш гэдгээ хэлж байгаа. УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуяг ч хэлэлцүүлэгт Д.Өнөрболор оролцож байсан л гэж дурьдсанаас П.Анужин байсан талаар ганц удаа дуугараагүй. 

Үүнийг нь Хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэх тухай Х.Ганхуяг гишүүний бланктай албан тоотод нэр бүхий 4 гишүүний нэр зоолттой ч П.Анужингийн гарын үсэг байхгүй байгаа нь нотолж байгаа юм. Тэгвэл яагаад түүний нэрийг ашиглав, албан тоотод “зоов”…

Арай УИХ-ын даргадаа хөтлүүлсэн Х.Булгантуяа нарын нөхөд “хуулийн хулгай” хийх гэсэн юм биш байгаа…

Эл хардлагыг нотлох мэт УИХ-ын гишүүдэд тараагдсан хуулийн төслийн анхны хувилбар дээр ч П.Анужингийн нэр, гарын үсэг байхгүй байсан нь өнөөдөр Төрийн ордонд шуугиан тарьж байна.

Тиймээс хуулийн төслийг эргүүлэн татсан ч нэр бүхий гишүүдийг шалгуулах ёстой гэх хатуу шаардлагыг олон гишүүн илэрхийлжээ.

Тэд “Очёр дарааллаа хүлээлгүй яаруу давчуу оруулж ирж буй ганц хуудас эл хуулийн төсөл хэний захиалгаар боловсруулагдав. Хууль санаачлагч нь Х.Булгантуяа атал яагаад Х.Ганхуягийн бланк дээр албан тоотоо буулгав. Хууль санаачлагч нь биш, гарын үсэг нь ч байхгүй байтал өнөөг хүртэл П.Анужинг тоглолтод чирч оруулж ирэн чичлүүлж буйн учир юув. Хуулийн төсөл олон нийтийн хардаж байгаачлан тодорхой захиалагч, санхүүжүүлэгчидтэй юм биш байгаа… Хэрэв тийм бол Хууль тогтоох дээд байгууллагын гишүүд эх орноо худалдах хэмжээний барьцаанд орсон уу. Тэдний цаана өөр хэн давхар худалдагдаж, ямар лобби өрнөснийг яаралтай шалгаж, тогтоох хэрэгтэй” хэмээн бужигналдаж, өрөө хооронд шивэр авир хийн бөөгнөрч эхлэв…

Үнэхээр ч хэлэлцэх асуудлын жагсаалтад 52-т эрэмбэлэгдэж байсан төсөл яагаад ингэтэл дараалал дайран орж ирснийг УИХ-ын дарга Г.Занданшатар тайлбарлах хэрэгтэй байх.  

Энэ бол сошиал орчинд хэн нэгнийг харлуулан зүхэж, хараан загнаж байгаад батлуулчихдаг хоол цайны цэс төдийхөн зүйл биш юм.

Эрэн сурвалжлах сэтгүүлзүйн НАЖ МОГОЙ үндэсний холбоо

Ард түмэн цагаан цаас гэж хашгирдаг хүүхэн хөл хорио тавьж шатахуун хэмнэхийг зөвлөжээ

/

“Эрчис ойл”-ыг амилуулах гэсэн эрх баригчид шатахууны зохиомол хомсдол бий болгож байна

Үндэсний аюулгүй байдалд сөрөг нөлөө үзүүлэхүйц амлалтыг оросуудад өгсөн  Д.Сумъяабазар, түүнийг нь биелүүлэх гэрээ хийхээр болоод байгаа Засгийн газрыг огцруулах хангалттай үндэслэл бүрдэв-

“Хүний хөгжлийн”, “Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх”, “Тариалан эрхлэлтийг дэмжих”, “Нутгийн хөгжлийн” гэхчлэн гоё нэртэй 20 гаруй сан бий ч ашигтай ажилласан нь үгүй. Сангуудад төвлөрүүлсэн мөнгийг УИХ, Засгийн газрын гишүүд, тэдний хамаарал бүхий этгээдүүд, компанийнхан урт хугацаатай, бага хүүтэй зээл нэрээр авч цөлмөн шамшигдуулдаг.

У.Хүрэлсүхийг Ерөнхий сайд, МАН-ын даргаар ажиллаж байхад УИХ дахь 65 гишүүнийх нь тал нь “Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сан”-гаас зээл авсныг иргэд мартаагүй. Сан нэрийн дор бүлэглэн хулгайлагчид дахин нэг сан байгуулж идэхээр бэлтгэж байгааг бид өмнө мэдээлсэн.

Нийслэлийн Засаг дарга Д.Сумъяабазар Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдаар ажиллаж байхдаа бензин шатахууны хангамжийг сайжруулах, үнийг тогтвортой байлгах, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнийн хөөрөгдлийг зогсоох, эдийн засгийн өсөлтийг хангах гэсэн том зорилготой сан бий болгож, “Эрчис ойл” хэмээх төрийн өмчит компанийг цаасан дээр байгуулсан байдаг.

Энэ компанийн хөрөнгийг бүрдүүлэхдээ шатахуун импортлогчдоос татаас авч, 100 тэрбумыг тэднээр гаргуулахаар төлөвлөсөн бөгөөд ингэхдээ шатахуун импортлогч хувийн компаниудын борлуулсан нэг литр бензин, дизель түлш тутмаас тодорхой хэмжээний татвар авах, Шатахууны онцгой албан татварын нэг хэсгийг санд төвлөрүүлэх журмаар хөрөнгө босгохоор тооцсон байгаа юм.

Засгийн газар хувийн хэвшлээ дээрэмдэж, тулган шаардаж 100 тэрбумыг босгохоор төлөвлөсөн гээд ойлгочиход буруутахгүй.

Өнгөрсөн сард бий болсон бензин, шатахууны хомсдолд эрх баригчид буруутай гэдгийг олон нийтээр мэдсэн. Хомсдол бий болж магадгүйг шатахуун импортлогч аж ахуйн нэгжүүд, гол ханган нийлүүлэгчдээс урьдчилан анхааруулсаар байсан ч эрх баригчид, чиглэлийн яам, агентлагийн удирдлагаас үл тоон, ямар ч арга хэмжээ аваагүй байв.

Гол хэрэглээ болсон “АИ-92”, “АИ-95” бензиний гол нийлүүлэгч Оросын компаниудтай гэрээ хэлцэл огт хийгээгүйгээр үл барам хомсдол нүүрлэхэд бүх бурууг шатахуун импортлогчид руу чихэх гэж үзээд үнэнд гүйцэгдэн булайгаа чирсэн. Оросын гол ханган нийлүүлэгчидтэй шатахуун импортлогчид хэлцэл хийх болоход Газрын тосны газрын дарга Ц.Эрдэнэбаяр чадваргүй гэдгээ ил хэлээд явахаас татгалзан улмаар ажлаас чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө.

Энэ нь Ц.Эрдэнэбаяр өргөдлөө өгсөн гэхээс илүүтэй Л.Оюун-Эрдэнийн зүгээс түүгээр туг тахьсан болж, дүйвээнд нь өөр хоёр даргын цалин буурсан арга хэмжээ авагдаад өнгөрөв. Ц.Эрдэнэбаяр “Иргэдийг бухимдуулсандаа хүлцэл өчье” хэмээгээд чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өгсөн нь үнэн хэрэгтээ “Эрх баригчдын арчаагүй байгаад уучлаарай” гэсэнтэй утга нэг өргөдөл юм.

Үнэндээ ч эрх баригчдын ичгүүртэй шоу өдөр өнжих биш…

Хувийн хэвшлийнхэн ОХУ-ыг зорьж, “Роснефть” компанитай хэлцэл хийн байж шатахуунтай залгуулсныг бүгд мэднэ. Гэтэл гэрээс гарч, гэдэс алдаагүй суусан мээр Д.Сумъяабазар үр дүнг өөртөө авч, Киргиз рүү ачиж байсан шатахууныг би л ярьж байж замаас нь Монгол руу авч ирэхээр болов хэмээн жиргэж түмний доог тохуу болов.

Хотын дарга “Роснефть” компанийн зарим удирдлагатай ярьсан нь үнээн. Гэхдээ түүний шоудсанчлан оросууд Киргиз рүү ачиж байсан шатахуунаа Монголд өгсөн асуудлаар биш, сайд байхдаа онгоцны шинэ буудлын  шатахууны хангамжийг тус компаниар гүйцэтгүүлнэ гэж амлаад дашийн шог болгосон асуудлыг нь л сануулсан гэж байгаа.

МИАТ компанийн болон манай аэродромд буусан аль ч авиакомпанийн онгоцны шатахуун цэнэглэлтийг “Сод Монгол” компани гүйцэтгэж ирсэн. Энэ ажлыг Д.Сумъяабазар оросуудад өгснөөр үндэсний компаниа шахаж, Монгол Улс онгоцны шатахууны хангамжаар “Роснефть” компаниас хараат болох эрсдэлт үүдийг нээж өгсөн нь өнгөрсөн өдрүүдийн мэдээллээр тодорхой боллоо.

Түүний шийдвэрийн уршгаар үндэсний аюулгүй байдал алдагдана. Онгоцны бензин нийлүүлэх ажлыг гадаадынханд өгөхөөр амласан Д.Сумъяабазарыг огцруулахад ч багадах байтал тэрбээр гавьяа байгуулсан мэт даналзаж суух нь тэнэгийнх үү, том зүрхтэйнх үү.

Үндэсний аюулгүй байдалд сөрөг нөлөө үзүүлэхүйц амлалтыг оросуудад өгсөн Д.Сумъяабазар, түүнийг нь амилуулах гэрээ хийх эрхийг Г.Ёндон сайдад өгсөн Засгийн газарт хариуцлага тооцох хангалттай үндэслэл бүрдчихээд байна.

Нэг л өдөр оросууд крантаа хаахад манай онгоцууд хөөрч чадахгүйд хүрнэ. Нөгөө талаас Монголд гадаадын ямар ямар авиакомпанийн онгоц бууж, цэнэглүүлж байна вэ гэдэг бүх мэдээлэл оросуудын гарт очно.

“Бид оросуудад мэдээллээ өгөхгүй” гээд гадаадын авиакомпанийнхан онгоцоо Монголд буулгахгүй болчихвол бид яах вэ…

Ухаандаа КАL, JAL-ийн онгоцууд Монголд буухаа больчихвол бид дээрх хоёр улсад ирж, очихдоо хоёр хөршөөрөө дамжих шаардлага наад захын тулгарах асуудал.

Өнгөрсөн долоо хоногийн пүрэв гарагт Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Г.Ёндон шатахуун импортлогч компанийнхантай уулзсан. Уулзалтад оролцсогсдоос өгсөн мэдээллээр салбарын сайд бензин, шатахууны хомсдлоос хэрхэн гарах гарцыг хайх бус, ямар ч асуудал үүссэн шатахуун импортлогчид та нар бидэнтэй хамт байна шүү. Үгүй гэвэл тусгай зөвшөөрлийг чинь хурааж авна, бид төрийн компани байгуулна, “Роснефть” компанийн шатахууны жижиглэнгийн салбарыг Монголд оруулж ирнэ” хэмээн аархсан байна.

Төр бизнест хутгалдахаараа ямар болгодгийг Венесуэлийн жишээнээс бид мэднэ. Гэтэл Л.Оюун-Эрдэнийн тэргүүлсэн Засгийн газар хувийн хэвшлийнхэндээ нэмэр болох байтугай нэрмээс болж Өмнөд хөршийн экспортлогчидтой гэрээ хийж мөнгөө шилжүүлсэн, гаалийн татвараа хүртэл төлчихсөн компаниудын бензин, шатахууныг захиалга хийгээгүй, нөөцгүй болсон компанийнханд шууд хуваарилан ил цагаандаа гарсан дээрмийг хийж байгаа юм.

Энэ нь дээрмээс гадна үйл ажиллагаагаа хэвийн явуулж буй хувийн хэвшлүүдийн ажлыг царцаан байж цаасан дээр байгаа “Эрчис ойл” компаниа амилуулах гэсэн атгаг санаа гэхээс өөрөөр харагдахгүй байна.

Тэдний үйлдэл улам увайгүй болж Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яаманд болсон дээрх уулзалтын үеэр Ерөнхий сайдын эдийн бодлогын зөвлөх Болормаа “Шатахуун хомсдоно гэсэн мэдээллээс үүдэн улсын нөөц багаслаа. Тиймээс Ковидын тархалт нэмэгдэж байгааг далимдуулан ирэх долоо хоногоос бага ангийн хүүхдүүдийг сургуульд нь явуулахгүйгээр зохицуулж болно. Тэгвэл хүүхдүүдээ сургуульд хүргэж өгдөг эцэг, эхчүүд машинаа тавина. Ингэж бензиний хэрэглээг багасгая” хэмээн далийрсан байгаа юм.

Өөрсдийн алдаатай бодлогыг халдварт өвчнөөр далимдуулан засварлах санаа нь юм байх.

Түүний зөвлөснөөр энэ долоо хоногоос хөл хорио тогтоож шатахууны жаахан нөөцөө гамнах байсан ч нөхөн сонгуулийн ирц хүрэлгүй санал хураалт дараагийн 7 хоног руу шилжсэн тул сургуулиудыг хаах асуудлыг нөхөн сонгуулийн дараа дахин ярилцахаар хойшлуулсан байна.

         ЭРЭН СУРВАЛЖЛАХ СЭТГҮҮЛЗҮЙН “НАЖ МОГОЙ” ҮНДЭСНИЙ ХОЛБОО

Л.Оюун-Эрдэнийн удирдсан анхны сонгууль МАН-аас Х.Баттулгыг салгах, эсэх шалтаг болно

Хэнтий аймаг болон Сонгинохайрхан дүүргийн нөхөн сонгууль маргааш болно. 2.2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө зарлагдан зохион байгуулж буй эл сонгуульд 14 хүн нэр дэвшиж байгаа. Сонгуулийн санал хураалт парламент дахь МАН, АН-ын суудлын квотоос илүүтэй Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн улстөрд туулах замын урт богинын хэмжээг тодорхойлно.

Түүний тоолол эхэлснээс хойших анхны сонгууль. Тиймээс МАН ялагдал хүлээвэл намын даргаараа үлдэх үү, хөөгдөх үү дээ тулж мэдэх юм. Ямартай ч түүнд хамаарах бүх асуудлын шалтаг болох нь тодорхой.

МАН-аас нэр дэвшиж байгаа Э.Батшугарын тухайд хоёр намын тохиролцооны бараа буюу ширхгийн тамхи төдийхөн нөхөр. МАН-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалангийн байгуулсан хэлэлцээрийн үр дүнгийн төлөөс тул генсэкт эл залуугийн ялах эсэх түй ч хамаагүй хэрэг билээ.

Л.Оюун-Эрдэнийн зүгээс Э.Батшугарыг нэр дэвшүүлэх сонирхолгүй байсныг бүгд мэднэ. Тиймээс Э.Батшугарын сонгуульт ажилд Н.Энхбаярын багаас өөр хөдлөх нэгэн үгүй байгаа ч заавал ЯЛ гэсэн үр дүнг галч залуу өгчихөөд байгаа. Учир нь дээр дурьдсанчлан нэр дэвшигч хэн байхаас үл хамаарч Л.Оюун-Эрдэнийн улс төрийн цааших амьдрал цацрах уу, царцаагдах уу гэдэгтээ тулна.

Тэр их ууртай байгаа.

Засгийн газрыг огцруулахаар АН-тай сүлбэлдэн хүзүү сээрээр хэлхэлдэж байсан хэдэн нөхдөд бухимдахдаа “Сонгуулийн луйврыг чинь дэлгэнэ шүү” хэмээн Д.Амарбаясгалан руу хашгичиж уураа гаргасан гэдэг. Тэгэхээр Гүйцэтгэх засаглалын тэргүүн хар машиныг хакердаж, төрийн эрхийг луйвардан халааслаж болдгийг гэрчлэх хамгийн чухал гэрч болж мэдэх юм.

Н.Ган-Очир гэх залуу МАН хар машиныг хакердуулахын тулд 175 тэрбум төгрөг санал болгосон хэмээн мэдэгдсэн. Үүнийгээ баталж “Намайг 2020 оны УИХ-ын сонгуульд ажиллаж байх үед МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан, Нийслэлийн МАН-ын дарга Д.Сумъяабазар, МАН-ын гишүүн Сэмжидмаа, Гангамөрөн болон бусад хүмүүс оролцож, СЕХ-ны санал тоолох хар машиныг IT инженер н.Мөнхбат гэх хүнд 175 тэрбум төгрөгийн хахууль өгч УИХ болон орон нутгийн сонгуулийг луйвардах ажлыг зохион байгуулсан. Энэхүү үйл ажиллагаанд Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын зөвлөх Д.Пүрэвдаваа, Нүрзэд гэх хүмүүс оролцож, 2020 оны орон нутгийн сонгуулийн үеэр IT инженер н.Мөнхбаттай уулзаж байсан” хэмээн нэр устай, тодорхой мэдээллийг өгсөөр байтал нэг нам дангаар эрх барьж байгаагийн хүчийг харуулж, өнөөг хүртэл хэнийг ч хаана ч дуудан шалгаагүй байна. Азаар энэ хэргийн захиалагч болоод бусад холбогдох баримт МАН-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнийн гарт бий бололтой. Тэр нь МАН-ын өмнөх удирдлагууд болоод нам доторх фракциудыг чөдөрлөх сүрхий хөзөр байж таарна.

Тэрбээр Н.Ган-Очирын яриад байсан хакердалтаа энэ хоёр тойргийн нөхөн сонгуульд ашигла гэсэн ч хар машины будилааныг нэг хоёрхон тойрогт бус нийтийн томоохон сонгуульд л хийх боломжтой гэх яриа генсэкийн өрөөнд өрнөсөн бололтой. Ийм хэд хэдэн асуудлаас шалтаглан Л.Оюун-Эрдэнийн царай сүүлийн хэдэн өдөрт хүрэнтэн лүглийж яваа юм байх.

Нөхөн сонгуульд ялагдал хүлээвэл түүнийг боргоон баарлах бүлэг фракциуд Сү.Батболд, Ч.Хүрэлбаатар тэргүүтнээс эхлэн мундахгүй. Тэдэнд нөхөн сонгуулийн ялагдал юу юунаас илүү чухал байгаа нь үнэн. Ялагдсан гэх мэдээгээр шалтаг хийн хэн хэндээ хохирол багатайхнаар Женкогийн гарт орсон намын тамгаа салгаж авах аятайхан боломж хойно.

МАН бүхэлдээ Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулгын аманд багтаж, атганд шахагдаж явааг улстөрчид янз бүрээр тайлбарлаж байна.

Л.Оюун-Эрдэнийг Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргаар ажиллаж байхад тухайн үеийн Тагнуулын ерөнхий газрын дарга Д.Гэрэл тагнаж чагнасан дуулиан дэгдсэн. Л.Оюун-Эрдэнэ “Тагнуулж чагнуулж байна гэдгээ жил орчмын өмнөөс мэдсэн. Гэхдээ улс төрийн нөхцөл байдал тохиромжгүй байсан учраас ил гаргаагүй. Харин одоо улс төрийн өнцгөөс харагдахгүй учраас бүх баримтаа нэгтгэж өргөдөл өглөө” гэж байсныг уншигчид санаж байгаа байх.

Түүнийхээр 1 жил, магадгүй түүнээс урт хугацаанд Л.Оюун-Эрдэнэ дээр гүйцэтгэх ажиллагаа явуулсан гэсэн үг. Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга хүн худлаа яриагүй нь тодорхой. Тэгээд ч Д.Гэрэл тэргүүтэй 8 хүн гүйцэтгэх ажиллагаа явуулсан нь үнэн болж, хуулийн байгууллага хэргийг шалгаж байв.

ТЕГ-ын дарга асан Д.Гэрэл бол “женко”-гийн хүн. Тухайн үед УИХ-ын дарга Г.Занданшатарыг Д.Гэрэлийн цаадах хүнээр нэрлэж байсан нь хол зөрсөн мэдээлэл биш байв. Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргыг тагнаж, чагнах амар биш. Түүнээс өндөр албан тушаалтай хүний эрх мэдлээр явагдах ажил гэдгийг хуульчид хэлж байв. Энэ талаар Баабар “Д.Гэрэл нь Зандкаагийн хувийн мөрдөгч, гүйцэтгэгч. Хүкийг Еөкөд дэвшүүлээд Зандкааг Ерөнхий сайд болох хувилбар яригдаж. Үүнийг сонсоод Оюук уурлаж. Тэгэнгүүт Гэрэл тагнах чагнах асуудалд орж. Ийм л хөгийн юм болж дээ” хэмээн жиргэж байсныг наргиа гэж үзвэл хэтэрхий гэнэн ойлголт болох юм.

Х.Баттулга, Г.Занданшатар нар хонгор нутгийнхан хэмээн ойр дотно нөхөрлөдөг. Энэ нутгийнхан эрх ашгийнхаа төлөө үнэт зүйлээ өчүүхэн ч хайрлалгүй гээж чаддаг гэдгийг М.Энхболдын Хэвлэлийн албаны даргаар ажиллаж байсан нөхрийн үйлдэл хангалттай харуулсан. Тэрбээр М.Энхболдоо чонотой нөхөрлөсөн нохдод хаяж өгчихөөд Г.Занданшатар руу ирж байв. ТЕГ-ын дарга асан Д.Гэрэл ч ажил мэргэжлийн үнэт зүйлээ шаварт хутгаж шидчихээд Х.Баттулга, Г.Занданшатар хоёрт зүтгэсэн гэдэг. Ядахад нутаг нугаас гадна ураг садны хэлхээстэй гэгддэг билээ.

Ерөнхий сайдаар ажиллаж байхдаа У.Хүрэлсүх Д.Гэрэлийг алтны уурхайтай, уурхай нь байгаль орчин сүйтгэдэг, нөхөн сэргээлт хийдэггүй хэмээн булхайг нь дэлгэн донгодоод ажлаа өгөхийг шаардаж байв. Тэр үед У.Хүрэлсүхийн амыг ар дээр гартал алгадаад, албанд нь авч үлдсэн хүн Х.Баттулга байсан.

Сүүлд Х.Баттулга, У.Хүрэлсүх нарын харилцаа муудсаны дараахан Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатар “Д.Гэрэлтэй холбоотой нууц бичлэгийг дэлгэнэ” хэмээн мэдэгдсэн нь гэнэтийн зүйл биш. Энэ бүх бужигнааны хойно херо Б.Баатар, Л.Оюун-Эрдэнэ нар Х.Баттулгын харцаар хөдөлж, Л.Оюун-Эрдэнэ нь намын олон мянган гишүүдийнхээ өмнө ичгүүр сонжуураа гээн байж “женко”-г зөвлөхөөрөө авсныг мөнөөх гүйцэтгэх ажиллагааны үр дүн гэж улстөрчид дүгнэж байна.

Тэрбайтугай Д.Гэрэл гүйцэтгэх ажиллагаа явуулж байхдаа Л.Оюун-Эрдэнээс гадна МАН доторх олон баримтыг гартаа оруулсан гэх бөгөөд түүний ачаар өдгөө намын даргынх нь өрөөнд таахалзан, тамгыг нь тэвэрчихсэн суугаа Х.Баттулгын өөдөөс гар далайн шүлсээ үсчүүлэх зоригтон эрх баригчдын дотоодод үгүй болсон гэж байгаа.

Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан хүртэл Тусгаар тогтнолын ордноор ирэхээ байж, ихэнх цагаа зуслангийн байшиндаа өнгөрүүлэх болсон нь тохиолдлын хэрэг биш байх. УИХ, Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн дараахан тэнгэрт тултал магтагдаж байсан Д.Амарбаясгалан гэнэт ЖДҮ-чин, тендэрчнээр дуудуулан хэвлэлээр гөвүүлж, болсон болоогүй баахан пиарчдыг намын байраар дүүргэсэн нь мөн л Женкогийн өрөг гэгдэж байна.

Түүгээр үл барам зуд болоход нохой зоолж зовлон учрахад лам баяжидгийн үлгэрээр цар тахлын хүнд бэрх өдрүүдээр түм буман аж ахуйн нэгжүүдийн дампуурлыг сөрөн УИХ-ын гишүүн Ж.Мөнхбат, С.Бямбацогт нарын бизнес өргөжин халаас нь түнтийж байгааг ч Х.Баттулгатай холбон тайлбарлаж байгаа.  

Хоёр жилийн дараалсан хөл хорио, хил гаалийн хорио цээрээс улбаалан барилгын компаниудын үйл ажиллагаа тасалдаж, бараа, материалын үнийн хөөрөгдлөөс үүдэлтэй олон газар дампуурлаа зарласан. Харин энэ шуурганд өртөлгүй гялтайтал босч буй нь “Нью прогресс” групп.

Тэд Нүхт, Арцатын задгайд 19 га эдэлбэр газарт “Хан төгөл” хаус хорооллыг сүндэрлүүлж байна. Тансаг зэрэглэлийн энэ хорооллын хамгийн хямд гэх хаусын үнэ 1.6 тэрбум төгрөг. Энэхүү хотхонд хууль, шүүхийн байгууллагын хэд хэдэн албан тушаалтан нүүж орсон байгааг судалж, сурвалжлахад гэмгүй л мэдээлэл.

Ирэх оны төсвийн ихэнх нь дэд бүтцийн салбарт зарцуулагдахыг Сангийн сайд Б.Жавхлан хэлсэн. Энэ нь С.Бямбацогт, Ж.Мөнхбат нарын Л.Оюун-Эрдэнийн суганд хавчуулагдан долигонож гүйсний нь шан харамж гэх бөгөөд үнэхээр ч Засгийн газраас зөвхөн эрчим хүчний салбарт 733.7 тэрбум төгрөг төсөвлөж байсан удаагүй.

Хонь, чоно мэт явсан У.Хүрэлсүхийг Ерөнхий сайд болсны дараа Ж.Мөнхбат “Эвий, Ерөнхий сайд минь эх оронч сэтгэлгээгээр эрчим хүчээ гамнана гээд арын өрөөндөө жиндэх маягтай сууж байна” хэмээн улалзтал долоосныг бид мэднэ. Өдгөө тэрбээр Л.Оюун-Эрдэнийг тойрч тойглон, С.Бямбацогтын “Хан төгөл” хаус хорооллын ашиг орлогоос хамтран идэж, ханатал зүлгэж яваа юм байх…

Тэр утгаараа нөхөн сонгуулийг амжилттай болгох нь МАН-д зөвхөн Л.Оюун-Эрдэнэ, Ж.Мөнхбат, С.Бямбацогт гурвын л хүсэл төдийхөн байна.

Өлөн, өлөн гэхэд Үйлдвэрчний эвлэлийн мөнгө иддэг юм биш биз, Х.Бадамсүрэн захирал!!!

/

-Хэнд ч тайлан баланс гаргаж өгөх шаардлагагүйгээр зувчуулж болох жил бүрийн 1.2 тэрбум төгрөг хаачдаг вэ-

“Эрдэнэт үйлдвэр”-т ажилчдын бослого дэгдэх нь. Цар тахалтай зэрэгцэн тус үйлдвэрийн Үйлдвэрчний эвлэл болоод уурхайчдын дундах үл ойлголцол, маргаан ширүүсч, жагсаал цуглаандаа тулаад байсан.

Гэтэл энэ асуудлаа цэгцлээгүй, ойлголцоогүй байсан атлаа “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Үйлдвэрчний эвлэлийн хорооны дарга Б.Төгсбаяр гээч нөхөр 2022 оноос хэрэгжих шинэ Хамтын гэрээний төсөл гээчийг Ерөнхий захирлын хамтын ажиллагаа, нийгмийн асуудал хариуцсан орлогч Ц.Бат-Энхэд өчигдөр хүлээлгэн өгч гал дээр тос нэмсэн байна. Үүнд эгдүүцсэн уурхайчид эсэргүүцлийн бослого, хөдөлгөөн өрнүүлж эхэллээ.

Б.Төгсбаяр гээч нөхрийг буюу одоогийн Үйлдвэрчний эвлэлийн даргаа эсэргүүцсэн уурхайчид “Эв санааны нэгдэл” хүртэл байгуулж, дургүйцлээ илэрхийлж байсан нь саяхан. Харамсалтай нь, үйлдвэрийн захирал Х.Бадамсүрэнгийн хүн гэгддэг мань эрийг буулгаж дөнгөөгүй төдийгүй өнөөх нь улам бүр хөрөнгөжин хүчирхэгжсээр нийт уурхайчдын нэрийг барин ганцаарчилсан тоглолт гарамгай хийдэг болсон гэнэ.

1984 онд төрсөн, Уулын баяжуулах “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Үйлдвэрчний эвлэлд хэтэрхий жулдсан энэ залууг захирал Х.Бадамсүрэнгийн шууд бус оролцоогоор, санал луйвардан байж дарга болсон гэдэг. Тиймээс өмнөх Үйлдвэрчний эвлэлийн дарга нь шүүхэд хандаж байсан ч мөн л Х.Бадамсүрэнгийн гар далдаас сунаж, шүүх бүрэлдэхүүнд нөлөөлсөн гэх хардлагат шүүмжлэлийг уурхайчид өрнүүлж байна.

Ер нь бол Үйлдвэрчний эвлэлийн даргын сэнтийд шунан дурлах түмэн шалтаг, шалтгаан бий. Үйлдвэрийн зүгээс ажиллах нөхцөлийг бүрэн бүрдүүлж телефон утас, албан тасалгаа, техник хэрэгслээр бүрэн хангахаас гадна автомашины нь шатахууныг хахтал шийдвэрлэж өгнө. Дээр нь хүчээр хураасан ажилчдын татвараас гулгитал цалинжина.

Хэмжээлшгүй дархан эрхийг давхар эдэлж, Үйлдвэрийн газрын цех, нэгж, хэсэгт бүтцийн өөрчлөлт хийхээс өмнө “Эрдэнэт” үйлдвэрийн удирдлага заавал Үйлдвэрчний эвлэлд мэдэгдэж “зөвшөөрөл” хүсдэг гэж байгаа. Тасаг, хэлтэс, цехээ Үйлдвэрчний эвлэлтэй ойлголцсоны үндсэн дээр татан буулгаж, өөрчлөн байгуулдаг болохоор Х.Бадамсүрэнгийн эрх мэдлээс ч давсан эрх мэдэлтэй болж таарч байгаа юм.

Тиймээс энэ бүгдийг хашир бурхи тооцолгүй яав гэж…

Монголросцветмет нэгдлээс буруу зөв бүгдийг сурч, хийж төлөвлөсөн өвгөн захирал ГОК-т очихдоо нэн тэргүүнд Үйлдвэрчний эвлэлийн удирдлагыг гартаа оруулж, тархины өлөн нь арилаагүй хүүхдийг даргаар тавиулан үйлдвэрийн ажилчдыг тохуурхан суугаа байх нь.

Ажилчдын татвараар санхүүжин, тэдний эрх ашгийн төлөө ажиллах эрхэм зорилготой Үйлдвэрчний эвлэл ийнхүү 2019 оноос эхлэн Х.Бадамсүрэнгийн “халаасанд” эвхэгдэн орсноос хойш уурхайчдын хүсэлт, шаардлага амны алчуур төдийхөн болж хөсөр хаягдаад эхэлж.

“Эрдэнэт” үйлдвэр 6700 гаруй ажилчинтай. Үүнээс 5000 орчим нь Үйлдвэрчний эвлэлийн гишүүн. Гэхдээ тэд сайн дураар эвлэлд нэгддэггүй гэж байгаа. Ажилчнаас Үйлдвэрчний эвлэлийн гишүүн болох уу, татвар төлөх үү гэж хэзээ ч асуухгүй.  

Захирал өвгөний эрхшээлд нэгэнт орсон гэгдэж буй Үйлдвэрийн дэргэдэх Үйлдвэрчний эвлэл ажилчдын цалингаас 1 хувийг шууд татвар болгон суутгадаг.

Үйлдвэрийн ажилчдын дундаж цалин 2.3 сая төгрөг. Цалингийн нэг хувь буюу 10.000-25000 төгрөгийг сар бүр ийнхүү шимэгчлэн татдаг Үйлдвэрчний эвлэл сардаа 100 сая, жилдээ 1.2 тэрбум төгрөг халаасалдаг ч хаашаа, юунд зарцуулагддаг нь тодорхойгүйгээр алга болсоор 2 жилийн нүүр үзэж.

Үйлдвэрчний эвлэл шилэн данс хөтөлдөггүй бөгөөд Х.Бадамсүрэн захирлын ивээлд оршдог Б.Төгсбаярыг дарга болсноос хойш үйл ажиллагааны талаар гишүүддээ тайлагнадаггүй, санхүүгийн ил тод байдал гээч юм бүр ор мөргүй алга болсон байна.

Тиймээс уурхайчид ҮЭ-ийн хороон дарга Б.Төгсбаярыг тайлангаа тавиад огцрохыг шаардаж жагсаад бараг улирлын нүүр үзэж байгаа гэнэ. Харамсалтай нь, Х.Бадамсүрэнгээ мөнхийн захирал байх мэт эндүүрсэн Б.Төгсбаяр үйлдвэрийн удирдлагуудын суудаг жигүүрт шигдээд нүдэн балай, чихэн дүлий таг чиг байсаар өнөөг хүрч.

Багадаа, жилийн 1.2 тэрбумыг төвлөрүүлж буй Үйлдвэрчний эвлэлийн 2019 оны санхүүгийн тайланг өнгөц харахад баяр ёслол, шуудан харилцаа, татвар хураамж, эвлэлийн удирдлага гишүүдийн цалин, нийгмийн даатгал гэгчлэнгээр үрлэгдсэн байсныг үйлдвэрийн ажилчид ярьж байна. Энэ их мөнгөнөөс ажилчдын төлөө гэж гялтайх зарцуулалт нь ердөө 740000 төгрөгөөр ганц сургалт зохион байгуулсан гэж байгаа. Бусад нь үйлдвэрчний эвлэлийн удирдлагуудын томилолтын зардал, бүх төрлийн баяр ёслолд гэхчлэн урсаад алга болж.

Даварсаар даварсаар Дагвын орон дээр гарч хэвтэнэ гэгчээр Үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны дарга Б.Төгсбаяр өдгөө ажилчдынхаа үгийг сонсохоо больж, эгээ л үйлдвэрийн удирдлага мэт “Та нарын хүүхдийн сургалтын төлбөрийг үйлдвэрээс даалгадаг болсон шүү” гэхчлэн загнадаг гэнэ. Түүний яриад байгаа сургалтын төлбөр гээч нь уурхайн ажилтны 1 хүүхдийг дотоодод сурвал 500, гадаадад сурвал 700 мянган төгрөг олгодог бөгөөд үүнд нийтдээ 320 хүүхэд хамрагдаж 220 саяыг гаргуулсан нь Үйлдвэрчний эвлэлдээ төлдөг хураамжны ердөө 2 сарын төлбөртэй тэнцэх дүн аж.

Тэгэхээр Үйлдвэрийн удирдлагууд уурхайчдын хүүхдийн сургалтын төлбөрт тусалсан хэмээн попорчихоод үнэн хэрэгтээ халаасандаа оруулсан Үйлдвэрчний эвлэлийн санд төвлөрдөг дүнгээс “зарлага”-аа нөхчихдөг бололтой.

Хамгийн хөгийн нь ажилтнуудын эрх ашгийг хамгаалах Үйлдвэрчний эвлэл гэх сайхан нэртэй ч дүрмэндээ ажилтнуудын хүсэлтээр Үйлдвэрчний эвлэлд шалгалт оруулдаггүй, Х.Бадамсүрэнгийн удирдлагад байдаг Хянан шалгах хорооны хүсэлтээр шалгадаг гэнэ. Тэгэхээр Үйлдвэрчний эвлэлийн үйл ажиллагаа, данс тооцоог шалгуулах уурхайчдын хүсэлт мөрөөдлийн мөсөн чихэр болж, мянга мянган уурхайчдын эрх ашгаа хамгаалуулах гэж төлсөн 4 тэрбум шахам төгрөг (2019 оноос хойших) аль хэдийнэ буруу замаар будаа тээгсдийн гараар орж өдийд хэн нэгний хөлөглөсөн үнэтэй машин, өнгөлөг хаус болон угаагдсан байж мэдэх нь…

Эрэн сурвалжлах сэтгүүлзүйн НАЖ МОГОЙ үндэсний холбоо

Хятадын хатавчинд Т.Бадрал хоол горьдож, АНУ-д Ө.Батбаяр хашаа шүүрдэж явна, Ерөнхийлөгч өө!!!

/

Хэдэн мянган жилийн гайхамшигтай түүх, уламжлалтай Монгол Улсын гадаад бодлогыг зангидаж байдаг уураг тархи нь Гадаад харилцааны яам. Их Монгол Улсын хааны алтан гэрэгэ өвөртөлсөн элч нар дипломат бодлогоороо дэлхийн улс гүрнүүдийг эрхшээн, бодлого юугаараа тэдгээрийг товхинуулж ирсэн нь түүхэн үнэн. Манай үе үеийн элч, төлөөлөгч, дипломатчид Монгол Улсын гадаад бодлогын алтан аргамжаа болсоор ирсэнтэй хэн ч маргахгүй.

Харамсалтай нь өнөөгийн Гадаад харилцааны яам ураг төрлийн, гэмт хэрэгтнүүд орогнодог, эрх баригч намын боловсон хүчний бодлогыг хэрэгжүүлэгч нэг агентлаг болж, дипломат томилгоо тэр чигтээ булхайтай, улс төрийн карьераа дуусгасан нэгний эцсийн зогсоол, шагнал болоод удав.

Цус ойртож, ажилтнуудынх нь тархины багтаамж шалдаа унасан, идээ бээр бугшсан энэ яаманд салхи оруулахгүй бол Монгол Улсын гадаад бодлого бүрэн алдагдахад хүрлээ. Элчин сайдын нарын томилгоо, хөл хорионы үед авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээ, шатахууны хомсдол, нүүрсний экспорт, хоёр хөрштэй хийдэг тээврийн саатлаас бараа, бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт зэргээс яам, дипломатчид нь ажиллах чадваргүй гэдгээ харууллаа.

Цар тахлын аюул хумигдаагүй ч дэлхийн улс орнууд түүнд зохицсон хариу арга хэмжээ авч амьдралын хэвийн горимд орж, гадаад харилцаа, тээвэр, аялал жуулчлалаа нээгээд байна. Цар тахал зөвхөн Монголынх биш, дэлхий нийтээрээ өртсөн. Гэтэл зөвхөн манай иргэдийг хүлээж авах улс оронгүй боллоо. Хувь, хувьсгалын зардал болоод тэтгэлгээр сурдаг олон зуун оюутан хичээл сургуульдаа явж чадахгүй сууж байна.

Энэ бүхэн Гадаад харилцааны бодлого, үйл ажиллагааны доголдол. Дипломатчдын нэр хүнд дэлхийд төдийгүй иргэдийн дунд навс унаж, элэг доог болсоор удлаа.

Төрийн гадаад бодлогын асуудлыг хувийн болоод намын байр сууринаас ярьдаг хулхи дипломатч олшров. Дипломат үйл ажиллагаа хамгийн түрүүнд дипломат ажилтнуудыг томилохоос эхэлдэг. Энэ тал дээр манай төрийн бодлого ёстой холион бантан.

Ерөнхийлөгчийн тангараг өргөж, сэнтийдээ суусан У.Хүрэлсүх гадаадад эх орноо төлөөлөн суух Элчин сайд нарт жуух бичгийг нь гардуулж, түрүүчээсээ тухайн улс руугаа мордож байна. Олон улсын дипломат бодлого, үйл ажиллагаа, томилогоонд хэдэн зүйлийг жишиг болгон мөрдөж ирсэн байдаг.

Гадаад улсад суух Элчин сайдыг тухайн улс нь хүлээж авах уу, хүлээн зөвшөөрөх үү гэдгийг хамгийн эхэнд авч үздэг юм байна. Харамсалтай нь, энэ тал дээр У.Хүрэлсүх асар том алдаа хийж байгаагаа юман чинээ тоосонгүй.

Жишээ нь, БНХАУ-д суух Элчин сайдаар генерал Т.Бадралыг томилж, жуух бичгийг нь гардуулан өгч явуулаад жил шахам болж байхад БНХАУ-ын дарга Си Зиньпин жуух бичгийг нь өнөө хүртэл хүлээн аваагүй байна. Олон улсын жишгээр бол гадаадын Элчин сайд нар тухайн орондоо ирсэн дарааллаараа жуух бичгээ өргөн барьдаг, цаад улсын Ерөнхийлөгч нь ч тэр дарааллаар хүлээн авдаг аж. Гэтэл БНХАУ-ын дарга манай Элчин сайд, генерал Т.Бадралаас жуух бичгийг нь авсангүй. Тус улсад шинээр томилогдон очсон Ази, Европын олон орны Элчин сайд нар Т.Бадралаас хойно ирсэн ч тэдний жуух бичгийг Хятадын дарга хүлээн аваад байгаа.

Өөрөөр хэлбэл, манай Элчин сайдыг тус улс хүлээн зөвшөөрсөнгүй. Уг нь томилогдон очсон Элчин сайдын жуух бичгийг тухайн улсын Ерөнхийлөгч хүлээн авалгүй гурван сар болоход л нөгөө улс хүнээ эргүүлэн татаж, өөр дипломатчийг томилдог. Томилсон Элчин сайдынх нь жуух бичгийг яагаад хүлээн авахгүй байгаагаа тухайн улс тайлбарлах ч албагүй юм байна. Дипломат ёс ёмбо мэддэг байсан бол Т.Бадрал ч Си Зиньпин дуудахыг нь хүлээн суугаад байх биш, өөрөө хүсэлтээ гаргаад албан тушаалаасаа татгалзах учиртай. Гэтэл мань генерал яс горьдсон нохой шиг суусаар л.

Генерал Т.Бадрал ОБЕГ-ын даргаар ажиллаж байхдаа хөрөнгө мөнгө завшсан цөөнгүй асуудалд холбогдож, яллагдагчаар хүртэл татагдаж байсан.

Үүнийг хятадууд дуулаагүй, мэдээгүй байна гэж үгүй. Тэгэхээр “Гэмт хэрэгт холбогдож байсан хүнээ манай улсад суух Элчин сайдаар томилон ирүүлж, бидэнд хүндлэлгүй хандаж байна” хэмээн Хятадын тал үзсэн байх нь.

Тэрчлэн дипломатчдыг томилохдоо насыг нь харгалздаг олон улсын жишиг бий. Энэ жишгээр улс орнууд Элчин сайдаараа 62-65 насны дипломатчдыг томилдог. Ийм насны хүн албан тушаалын зохих шатаар дараалан явж ирсэн байдгаас гадна ажлын ихээхэн туршлагатай болсон гэж үздэг.

Ямар хүнийг Элчин сайдаар томилж байгаагаас нь Монгол Улс манай орныг хэрхэн үзэж, үнэлж байна вэ гэдгийг дүгнэдэг гэсэн үг.

Энэ өдрүүдэд АНУ-аас Европын Холбоонд суух Элчин сайдаар 74 настай дипломатчийг томилохоор Сенатын гадаад бодлого, аюулгүй байдлын байнгын хороо нь баталж. Гэтэл манайх яав. Хамгийн том гуравдагч хөрш, дэлхийн тэргүүлэгч их гүрэн АНУ-д хэний ч үл таних, төрийн болон дипломат албаны өчүүхэн ч туршлагагүй, аяллын нэвтрүүлгийн хөтлөгч залууг томилон илгээсэн. Түүнийг АНУ-ын эрх баригчид хүн чинээ тоосонгүй. Төрийн болон бусад томоохон арга хэмжээнд огт урилгүй дорд үзэж байна. Манай эрх баригчдын дээр дооргүй магтан дуулж томилсон Элчин сайд Ө.Батбаяр өнөөдөр АНУ дахь Монгол Улсын Элчин сайдын яаманд үүдний жижүүр аятай, хэдэн ажилтнаа нааш цааш явуулсан шиг, үр дүнгийн гэрээ байгуулах төдийхөн ажилтай л арчаагүй царайлж сууна.

Дипломат ёсонд агреман гэх ойлголт бий. Энэ талаар Венийн конвенцод тодорхой заасан байгаа. Аливаа улс нөгөө улсын тодорхой нэг этгээдийг өөрийн улсад суугаа Дипломат төлөөлөгчийн газрын тэргүүнээр хүлээн авч буйгаа албан ёсоор зөвшөөрсөн албан бичиг гэж агреманыг ойлгож болно. Агреман асуух болон хариу өгөхдөө албан бичгээр харилцдаг. Зарим оронд амаар асууж, амаар хариу авдаг практик ч бий. Агреман хүлээн авсны дараа тухайн нэр дэвшигч персона грата буюу хүлээн зөвшөөрөгдсөн хүн болдог.

Харин зөвшөөрөөгүй хариу ирүүлбэл персона нон грата буюу тухайн улсад хүсэхгүй хүн болдог юм байна. Тухайн нэр дэвшигчид агреман өгөөгүй орон учир шалтгаанаа тайлбарлах албагүй. Агреман авах гэж ямар нэг лобби хийх нь бүдүүлэг, ичгэвтэр, Венийн конвенцыг зөрчсөн хэрэг болно. Тухайн улс агреманаа ирүүлэлгүй гурван сар болвол тэр улсад суухаар томилогдсон нэр дэвшигчийг хүлээн авахаас татгалзаж байна гэж үзнэ. Ийм тохиолдолд тухайн улс, ГХЯ нэр дэвшигчээ татаж, өөр хүнийг дэвшүүлдэг.

Гэтэл манай улсаас БНФУ, ХБНГУ-д суулгахаар агреман асуусан нэр дэвшигчдийн хариу гурван сар байтугай хүлээгдлээ. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх болон хэвлэлийн компанийн эзэн хатагтайгаар ахлуулсан ГХЯ-ныхан олон улсын энэ жишгийг үл тоон хүлээсээр суугаа нь дипломат ёсоо умартсан ичгүүртэй хэрэг болж байна.

Агреман ирүүлсэн ч Итгэмжлэх жуухыг нь хүлээн авахгүй тохиолдол бас бий. Үүний жишээнд БНХАУ-д томилогдон очсон Элчин сайд, генерал Т.Бадралыг харж болно.

Итгэмжлэх жуухыг нь хүлээн авсан ч тоохгүй, амны цаас мэт хаях явдал ч байдаг. Энэ тохиолдол нь АНУ-д суухаар очсон Элчин сайд, аялагч Ө.Батбаярын жишээ. Өмнө бас нэг тохиолдол байсан нь ОХУ-д томилогдсон Элчин сайд гэнэ. ОХУ-д сууж асан түүнийг оросууд зөнд нь орхиж, нөгөөх нь казинод тоглох, тус улсын ГХЯ-ны нэг хэлтсийн даргаас өөр хүнтэй уулзалгүй байсаар хугацаагаа дуусгасан байна. ОХУ-ын Гадаад харилцааны сайд манай казиночин Элчин сайдыг үл тоон, түүнтэй огт тохиролцолгүйгээр Монгол Улсад айлчлах зэргээр дургүйцлээ илэрхийлж байжээ.

Энэ мэтчилэн холыг биш халаасныхаа хэмжээг харж шийдвэр гаргасан эрх баригчдын шийдвэрийн уршгаар дипломат бодлого алдагдаж, ГХЯ идээ бээртээ бариулж дууслаа.

Шинээр томилогдсон Элчин сайд нарын дунд тамхины хэрэгт холбогдож байсан нэгэн ч байгаа нь дэндүү эрээ цээргүй. Казахстан улсад Элчин сайдаар томилогдсон нөхөр урьд нь ийм хэрэгт холбогдож байсан юм байна. За тэгээд цэвэр хятад гаралтай нэгнийг Эрээнд консулаар суулгасан гээд дурьдаад байвал энэ салбарт төрийн хар хайрцагны бодлого алдагдсан олон жишээг дараагийн нийтлэлээр хүргэнэ.

Төгсгөлд сануулахад, Авлигатай тэмцэх газар (АТГ)-аас хошууч генерал Т.Бадрал, ОБЕГ-ын дэд дарга, бригадын генерал Г.Арвинбуян, Санхүү, хангалт үйлчилгээний газрын даргаар ажиллаж байсан, хурандаа Р.Дадам агсан болон Хангалтын хэлтсийн дарга асан Л.Билэгдэмбэрэл, “Орем трейд” ХХК-ийн захирал Д.Лхагвасүрэн нарыг хууль бусаар 17 тендер явуулахдаа өөрсдийн эрх мэдэл, албан тушаалаа урвуулан ашигласан гэж үзсэн. Ингэхдээ бусдад давуу байдал олгож, төсвийн хөрөнгө завшсан байж болзошгүй гэж буруутган гурван жил гаруйн хугацаанд шалгаж, яллагдагчаар тооцож байв. Харин яллагдагч, хошууч генерал Т.Бадралын албан тушаалыг түдгэлзүүлж шалгаагүй учир ажлаар хөдөө орон нутаг, гадаадад томилолттой гэсэн шалтгаанаар хэргийг шүүхэд шилжүүлэх боломж гаргуулахгүй хууль хяналтынхны ажилд саад учруулж байсан юм.

ЭРЭН СУРВАЛЖЛАХ СЭТГҮҮЛЗҮЙН “НАЖ МОГОЙ” ҮНДЭСНИЙ ХОЛБОО

Мэдээ орчуулах »